''मी ३६५ दिवसांपैकी जवळपास ३०० दिवस मखाना खातो. मखाना हे एक Superfood आहे. मखाना खाणे आरोग्यासाठी उत्तम असून ते आज अनेक देशातील शहरांमध्ये नाश्त्यासाठी खाल्ले जात आहेत. आता याला आपल्याला ग्लोबल मार्केटमध्ये घेऊन जायचे आहे,'' असे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बिहारच्या भागलपूर रॅलीत म्हटले आहे. त्यानंतर मखाना (Makhana) खाण्याचे फायदे काय आहेत याबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी उत्सुकता वाढत आहे. जाणून घ्या काय आहे मखाना? कसे केले जाते उत्पादन आणि का म्हटले जात आहे याला 'Superfood' तसेच मखाना खाण्याचे आरोग्यासाठी काय आहेत फायदे...

काय आहे मखाना (Makhana)?

मखान्याला कमळाच्या बिया (Lotus Seeds) किंवा फॉक्स नट्स Fox Nuts असेही म्हटले जाते. भारतात शतकांपासून याचे उत्पादन घेतले जाते. त्याचा नाश्त्यासाठी किंवा प्रवासात अथवा कधीही भूक लागल्यानंतर खाण्यासाठी हलकाफुलका आहार म्हणून आपण केव्हाही हे खाऊ शकतो. शतकांपासून उत्पादन होत असले तरी सामान्यपणे गेल्या दोन ते तीन दशकांपासून मखाने पौष्टिक आहार म्हणून लोकप्रिय होत आहे.

कसे घेतले जाते उत्पादन?

मखान्याचे उत्पादन घेणे सोपे नाही. मखान्याची शेती केली जाते आणि ही शेती श्रम केंद्रित आहे. मखाना बियाणे युरियाल फेरॉक्स वनस्पतीपासून गोळा केले जातात, जे स्थिर पाण्यात वाढते. त्यानंतर बियांना अतिशय काळजीपूर्वक स्वच्छ करून भाजले जाते. एकूण मखाना उत्पादनाची प्रक्रिया फार मोठी आहे.

काय आहेत मखाना खाण्याचे फायदे?

मखान्यात शरीराला पोषण देणारे अनेक तत्व आहेत. यामध्ये प्रथिने, फायबर आणि मॅग्नेशियम, पोटॅशियम, फॉस्फरस आणि कॅल्शियम १४ सारख्या आवश्यक खनिजांनी समृद्ध आहे. हे पोषक तत्व उत्तम आरोग्य राखण्यासाठी अनेक फायदे देतात. त्यामुळेच मखान्याला (Superfood) म्हणतात.

हृदयासाठीचे फायदे

मखान्यात नैसर्गिकरित्या कोलेस्टेरॉल, संतृप्त चरबी आणि सोडियमचे प्रमाण कमी असते, ज्यामुळे ते हृदयासाठी अनुकूल बनते. मॅग्नेशियम आणि पोटॅशियमची उपस्थिती रक्तदाब नियंत्रित करण्यास मदत करते, तर त्याचे अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म धमन्यांमधील जळजळ कमी करतात.

पोटाच्या समस्यांवर उपयुक्त

फायबरमध्ये समृद्ध असल्याने, मखाना पचनास मदत करते आणि बद्धकोष्ठता टाळते. ते आतड्यांच्या हालचालींना सुलभ करते आणि निरोगी आतडे राखण्यास मदत करते. कमकुवत पचन असलेले लोक मखाना हलका नाश्ता म्हणून खाऊ शकतात ज्यामुळे पोटावर भार पडत नाही.

मधुमेह (Diabetes) रुग्णांसाठी फायदेशीर

मखान्याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असतो, ज्यामुळे तो मधुमेहींसाठी एक आदर्श नाश्ता ठरतो. मखाने रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यास मदत करतात आणि अचानक वाढण्यास प्रतिबंध करते. नैसर्गिक अल्कलॉइड्सची उपस्थिती इन्सुलिन संवेदनशीलता वाढवते, ज्यामुळे मधुमेह असलेल्यांना फायदा होतो.

हाडे मजबूत होण्यासाठी मदत

मखान्यातील उच्च कॅल्शियम सामग्री हाडांच्या आरोग्यासाठी उत्तम बनवते. ते हाडे मजबूत करण्यास मदत करते, ऑस्टियोपोरोसिस आणि सांधेदुखीचा धोका कमी करते.

त्वचेसाठी उपयुक्त

मखाना हे अँटिऑक्सिडंटने समृद्ध आहे. त्यामुळे तुमच्या त्वचेला ते अधिक तजेलदार बनवते. यासह ते अँटिएजिंग म्हणजेच चेहरा अधिक तरुण दिसण्यासाठी मदत होते.