कोलकाता : भारतीय तांदूळ निर्यातदार संघटनेने रविवारी आपल्या सदस्यांना पश्चिम आशियातील राजकीय परिस्थिती बिघडत असल्यामुळे आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे वाहतुकीवर शक्य तितकी निर्बंधं लागू होऊ शकतात. म्हणून इराण आणि आखाती देशांसाठी नवीन ‘कॉस्ट, इन्शुरन्स अँड फ्रेट’ (सीआयएफ) करार टाळण्याचा सल्ला दिला आहे.
‘कॉस्ट, इन्शुरन्स अँड फ्रेट’ (CIF) हा शिपिंग करार आहे. ज्यात विक्रेत्याने खरेदीदाराच्या ऑर्डरवरील खर्च, विमा आणि मालवाहतूक खर्च वहन करणे अपेक्षित असते, जेव्हा माल जलमार्गाने पाठविला जातो.
हा सल्ला अमेरिकेने आणि इस्रायलने २८ फेब्रुवारीला इराणवर मोठा हल्ला केल्यानंतर आणि इराणी सर्वोच्च नेते आयतुल्ला अली खामेनी रविवारी सकाळी ठार झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर दिला जात आहे.
भारतीय तांदूळ निर्यातदार फेडरेशनने आपल्या सदस्यांना शक्य असल्यास ‘फ्री-ऑन-बोर्ड’ अटींवर विक्रीचा सल्ला दिला आहे. ज्यामुळे मालवाहतूक, विमा आणि संबंधित धोके आंतरराष्ट्रीय खरेदीदाराकडे राहतील.
आफ्रिका आणि पश्चिम आशियाबरोबरचे तांदूळ व्यापार देशाच्या एकूण तांदूळ निर्यातीत सुमारे अर्धा भाग व्यापतो. एप्रिल-डिसेंबर २०२५ कालावधीत, पश्चिम आशियासाठी निर्यात सुमारे ३.९० दशलक्ष टन आणि आफ्रिकासाठी सुमारे ७.१६ दशलक्ष टन होती.
भारतीय तांदूळ निर्यातदार संघटनेने नमूद केले की, पाच प्रमुख बासमती तांदूळ निर्यातीचे गंतव्यस्थान सौदी अरेबिया, इराण, इराक, संयुक्त अरब अमिराती आणि येमेन-पश्चिम आशियामध्ये असून भारताच्या बासमती निर्यातींचा सुमारे ५०% हिस्सा या देशांमध्ये जातो. गेल्या महिन्यात बासमती तांदूळाच्या घाऊक किंमती आधीच १०-१५% वाढल्या आहेत आणि इराण हा प्रमुख बाजार असल्यामुळे, संघटना पुढील काही दिवसांत किंमतींमध्ये उच्च अस्थिरता अपेक्षित करत आहे.
संघटनेने सांगितले की, ते घटनाक्रमावर लक्ष ठेवून आहेत आणि निर्यातदारांशी संपर्कात आहेत ज्यांचे माल पाठवण्यात आलेले आहेत किंवा गंतव्य बंदरांवर मंजुरीसाठी थांबलेले आहेत. परिस्थिती बदलत असल्यास पुढील आदेश दिले जाऊ शकतात.
निर्यातदारांना तोट्याची शक्यता
संघटनेने म्हटले की, इराण आणि संयुक्त अरब अमिरातींमधील घटनांनी बंकर (जहाजांना इंधन पुरवणे) किमतींवर त्वरित परिणाम होऊ शकतो आणि कंटेनर तसेच बल्क जहाजांची उपलब्धता प्रभावित होऊ शकते.
अशा परिस्थितीत, कंटेनर आणि बल्क फ्रेट अचानक वाढू शकतो, ज्यामुळे फिक्स्ड डिलिव्हरी-किमतीच्या करारांवर निर्यातदारांना तोटा होऊ शकतो. परिस्थिती अधिक गंभीर झाल्यास विमा प्रीमियमही जोरदार वाढू शकतो. नवीन ऑर्डर पूर्ण करताना निर्यातदारांनी संयम बाळगावा आणि खुल्या, हेज न केलेल्या स्थिती टाळाव्यात, असेही सल्ला दिला आहे.