ईस्ट रुदरफोर्ड : युवा आणि अनुभवी खेळाडूंचा योग्य ताळमेळ साधून स्पेनने सांघिक कामगिरीची ताकद दाखवून दिली. फिफा विश्वचषक फुटबॉल स्पर्धेच्या महाअंतिम सामन्यात तारांकित लिओनेल मेस्सीसह संपूर्ण अर्जेंटिना संघाला स्पेनच्या भक्कम बचावाने जखडून ठेवले. अखेरीस फेरान टोरेसने अतिरिक्त वेळेत केलेल्या एकमेव निर्णायक गोलच्या बळावर स्पेनने गतविजेत्या अर्जेंटिनाला १-० असे पराभूत केले आणि १६ वर्षांनी विश्वचषकावर कब्जा केला. मेस्सीच्या विश्वचषक कारकीर्दीचा मात्र या पराभवासह शेवट झाला, असे म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही.
२०१०च्या विजेत्या स्पेनने दुसऱ्यांदाच अंतिम फेरी गाठली होती. तर अर्जेंटिना एकंदर सातव्यांदा विश्वचषकाची अंतिम फेरी खेळत होता. मात्र न्यू जर्सी येथील मेटलाइफ स्टेडियमवर झालेल्या या लढतीत पहिल्या मिनिटापासूनच स्पेनचे वर्चस्व दिसून आले. ८० हजारांहून अधिक प्रेक्षकांच्या साक्षीने झालेल्या या लढतीत निर्धारित ९० मिनिटांपर्यंत दोन्ही संघांत गोलशून्य बरोबरी होती. मात्र बदली खेळाडू म्हणून आलेल्या टोरेसने अतिरिक्त वेळेत (एक्स्ट्रा टाइम) १०६व्या मिनिटाला निर्णायक गोल नोंदवला आणि स्पेनच्या विजयावर शिक्कामोर्तब केले. निको विल्यम्सने असिस्ट पुरवला. स्पेनच्या बचावफळीसह गोलरक्षक उनाई सिमॉनपुढे अर्जेंटिनाचे आक्रमण पुरते निष्प्रभ ठरले. स्पेनने विश्वचषकातील ८ पैकी ७ लढतीत एकही गोल स्वीकारला नाही, हे विशेष. यामुळे १९ वर्षीय लॅमिन यमालचे युरो चषकापाठोपाठ विश्वचषक विजयाचे स्वप्न पहिल्या प्रयत्नातच पूर्ण झाले.
दुसरीकडे अर्जेंटिनाला संपूर्ण लढतीत एकही शॉट गोलजाळ्यावर साधता आला नाही. तर स्पेनने ११ वेळा गोलजाळ्याच्या दिशेने आक्रमण केले. यावरूनच ही लढत एकतर्फी झाल्याचे स्पष्ट होते. अर्जेंटिनाचा गोलरक्षक इमिलियानो मार्टिनेझने एकाकी झुंज दिली. त्याने तब्बल ११ वेळा स्पेनचे प्रयत्न थोपवले. अर्जेंटिनाच्या एंझो फर्नांडेझला ९३व्या मिनिटाला लाल कार्ड दाखवण्यात आल्याने त्यांच्यावर उर्वरित वेळेत १० खेळाडूंसह खेळण्याची नामुष्की ओढवली होती.
दरम्यान, १२ जूनपासून फिफा विश्वचषकाच्या २३व्या पर्वाचा थरार सुरू होता. भारतीय संघ या स्पर्धेत सहभागी नव्हता, तरी भारतातील नागरिकांमध्ये विश्वचषकाची क्रेझ नक्कीच पाहायला मिळाली. यंदा प्रथमच तीन देश संयुक्तपणे या स्पर्धेचे यजमानपद भूषवत होते, तसेच प्रथमच ४८ संघ स्पर्धेत सहभागी झाले होते. १२ जूनपासून सुरू झालेला हा प्रवास उपांत्य फेरीतील चार संघांपर्यंत येऊन ठेपला, तेव्हा सर्वच संघ तुल्यबळ असल्याने कोण बाजी मारेल, हे ठामपणे सांगणे कठीण होते. अखेर पहिल्या उपांत्य लढतीत स्पेनने फ्रान्सची मक्तेदारी मोडीत काढून २०१० नंतर अंतिम फेरी गाठली होती, तर अर्जेंटिनाने इंग्लंडवर पिछाडीवरून सरशी साधत सलग दुसऱ्यांदा अंतिम फेरीत धडक मारली. त्यामुळे १९७८, १९८६ व २०२२ नंतर अर्जेंटिना एकंदर चौथ्यांदा जगज्जेतेपद मिळवणार की स्पेनचा १६ वर्षांचा दुष्काळ संपुष्टात येणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागून होते.
हॉलीवूडसह जगभरातील विविध तारे-तारका, दिग्गज क्रीडापटूंच्या उपस्थितीत विश्वचषकाचा अंतिम सामना रंगला. अर्जेंटिनाला इटली व ब्राझील यांच्यानंतर सलग दोन विश्वचषक जिंकणारा तिसरा देश ठरण्याची संधी होती. मात्र मेस्सीसह अन्य खेळाडूंना फारशी संधीच न मिळाल्याने त्यांच्या पदरी निराशा पडली. २०२२मध्ये मेस्सीने अर्जेंटिनाला जगज्जेतेपद मिळवून दिले होते. यंदा ३९ वर्षीय मेस्सीने ८ गोल केले. मेस्सीच्या कारकीर्दीतील हा अखेरचा विश्वचषक ठरण्याची शक्यता आहे. मात्र आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधून त्याने अद्याप निवृत्ती जाहीर केलेली नाही. पराभवानंतर मेस्सीला भावनांना आवर घालणे कठीण गेले.
उभय संघातील पहिल्या सत्रात स्पेनने चेंडूवर ताबा राखला. मात्र त्यांना गोल करता आला नाही. दुसऱ्या सत्रात अर्जेंटिनाच्या फर्नांडेझला पंचांनी मैदानाबाहेर पाठवले. अर्जेंटिनाचे खेळाडू काही काळाने एकदमच ‘रगेल’ वृत्तीचे फुटबॉल खेळू लागले. सामन्याच्या उत्तरार्धात स्पेनच्या यमालला मिळालेला फ्री-किकचा फटका मार्टिनेझने अत्यंत शिताफीने अडवला. मार्टिनेझने या सामन्यात ११ बचाव केले, जो अंतिम फेरीतील एक विक्रम ठरला आहे. निर्धारित ९० मिनिटांत स्पेनने १५ गोलचे प्रयत्न केले, तर अर्जेंटिनाला एकही शॉट मारता आला नाही. अतिरिक्त वेळेत शेवटच्या ५ मिनिटांत अर्जेंटिनाने बरोबरी साधण्यासाठी जोरदार प्रयत्न केले. मात्र सिम्युनेचा प्रयत्न गोलजाळ्याच्या वरून गेला, तर एका क्रॉसवर कुबारसीने अफलातून बचाव केला. परिणामी पंचांनी लढत संपल्याची शिटी वाजवली आणि स्पेनच्या खेळाडूंनी एकच जल्लोष केला.
अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको येथे आयोजित ४८ देशांची ही ऐतिहासिक स्पर्धा ३०८ गोलसह सर्वाधिक गोल नोंदवणारी ठरली. अंतिम सामन्याला ब्रॅड पिट, टॉम क्रूझ, स्टीफन करी, सेरेना विल्यम्स, झिनेदिन झिदान यांसारख्या विविध क्षेत्रांतील दिग्गजांसह अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्पदेखील उपस्थित होते. सामन्यापूर्वी पोस्ट मालोन, तर मध्यंतराच्या विश्रांती दरम्यान जस्टिन बीबर, मडोना, शकिरा आणि बीटीएस ग्रुप यांनी सादरीकरण केले.
स्पेनचा कर्णधार रॉड्री स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरला. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या हस्ते स्पेनला विश्वचषक प्रदान करण्यात आला.
बार्सिलोनाच्या खेळाडूंचा मोलाचा वाटा
स्पेनच्या यशात बार्सिलोना क्लबच्या खेळाडूंचा मोलाचा वाटा ठरला. या क्लबमधील यमालसह एकूण ८ खेळाडू स्पेनचा भाग होते. मुख्य म्हणजे मुख्य प्रशिक्षक लुईस फुएन्टे यांनी जेव्हा स्पेन संघाची विश्वचषकासाठी निवड केली, तेव्हा त्यामध्ये रेयाल माद्रिदचा एकही खेळाडू नसल्याने अनेकांनी टीका केली होती. इतिहासात प्रथमच असे घडले होते, की स्पेनच्या संघात रेयाल माद्रिदचा एकही खेळाडू नव्हता. मात्र स्पेनने तरीही जेतेपद मिळवून दाखवले. बार्सिलोनाच्याच टोरेसने स्पेनसाठी अंतिम लढतीत निर्णायक गोल केला. तसेच यमालनेही छाप पाडली.
स्पेनने केप व्हर्डे विरुद्धच्या गोलशून्य बरोबरीनंतर प्रतिस्पर्ध्यांवर १३-१ अशी मात केली आहे. अंतिम फेरीतील विजयामुळे स्पेनची मार्च २०२४ पासूनची नियमित वेळेतील अजिंक्य राहण्याची मालिका ३८ सामन्यांपर्यंत (२९ विजय आणि ९ बरोबरी) लांबली आहे.
अर्जेंटिना विश्वचषकात सलग १३ सामन्यांत अपराजित होती. २०२२मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्ध पहिल्या साखळी सामन्यात त्यांनी पराभव पत्करला होता. त्यानंतर सलग १३ लढतींमध्ये त्यांनी विजय मिळवला होता. अखेरीस स्पेनविरुद्धच्या पराभवासह ती मालिका संपुष्टात आली.
वैयक्तिक पुरस्कारांमध्ये स्पेनची बाजी
स्पेनचा कर्णधार रॉड्री स्पर्धेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरला. त्याने स्पर्धेत एकही गोल केला नाही. मात्र त्याचे खेळावरील नियंत्रण, चेंडूवरील ताबा व गोल करण्यासाठी आखलेल्या चाली यामुळे रॉड्रीची निवड करण्यात आली. स्पेनच्याच सिमॉनला सर्वोत्तम गोलरक्षकाच्या पुरस्काराने गौरविण्यात आले. ८ पैकी ७ सामन्यांत सिमॉनने एकही गोल होऊ दिला नाही. फक्त बेल्जियमविरुद्ध स्पेनने एकमेव गोल स्वीकारला. फ्रान्सच्या किलियान एम्बाप्पेने सर्वाधिक १० गोलसह गोल्डन बूट पटकावला, तर स्पेनचा १९ वर्षीय बचावपटू पाऊ कुबारसी स्पर्धेतील सर्वोत्तम युवा खेळाडू ठरला. नेदरलँड्स संघाला खेळभावनेचा पुरस्कार देण्यात आला. मेस्सीला यावेळी सिल्व्हर बॉलवर (स्पर्धेतील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोत्तम खेळाडू) समाधान मानावे लागले. त्यामुळे काहींनी नाराजीदेखील व्यक्त केली. कारण मेस्सीने ८ गोलसह ४ असिस्ट नोंदवले होते.
अर्जेंटिनाच्या खेळाडूंचा रडीचा डाव
अंतिम सामना संपल्यानंतर अर्जेंटिनाच्या पेरेडेस, डीपॉल, मोलिना या खेळाडूंनी स्पेनच्या खेळाडूंवर आक्रमण केले. पेरेडेसने गावीला चक्क मैदानात पाडले. तसेच अन्य खेळाडूंमध्येही शाब्दिक देवाणघेवाण झाली. मेस्सी एकीकडे शांत उभा राहून हे सर्व काही पाहत होता. विश्वचषकाचा सामना गमावण्यापेक्षा कारकीर्दीचा शेवट पराभवाने झाल्याचे जणू त्याच्या चेहऱ्यावर शल्य दिसत होते. अर्जेंटिनाच्या खेळाडूंवर यामुळे टीका करण्यात येत आहे. स्पेनच्या खेळाडूंनी मेस्सीला गार्ड ऑफ ओनर दिला. मात्र अर्जेंटिनाचे खेळाडू पारितोषिक वितरण सोहळा चालू असताना विरुद्ध दिशेने तोंड करून उभे होते. मेस्सीला यमालने आलिंगन देखील दिले. मात्र अर्जेंटिनाच्या अन्य खेळाडूंमुळे या लढतीला वेगळेच वळण लाभले असून त्या खेळाडूंवर कारवाईची मागणी होत आहे.