पुणे : राज्यात सध्या दुष्काळाचे अत्यंत गडद सावट पसरले असून, परतीचा पाऊस सुरू झाला असला तरी तो राज्यातील गंभीर दुष्काळी परिस्थिती दूर करण्यासाठी पुरेसा ठरणार नाही, हे आता स्पष्ट झाले आहे. सध्या सुरू असलेला परतीचा पाऊस हा सर्वदूर व सार्वत्रिक नसून केवळ ठराविक स्थानिक स्वरूपाचा आहे. त्यामुळे या पावसाने राज्यातील दुष्काळाचे संकट टळणार नसून खरिपाच्या करपलेल्या पिकांनाही फारसा दिलासा मिळणार नाही, असा स्पष्ट इशारा हवामान शास्त्रज्ञांनी दिला आहे.
एका बाजूला हवामान विभागाने राज्यातील अनेक जिल्ह्यांत स्थानिक स्वरूपाच्या पावसाचा अंदाज व्यक्त केला असला, तरी दुसऱ्या बाजूला पाण्याच्या प्रचंड तुटवड्यामुळे शेतकरी आक्रमक झाले असून राज्य सरकारवर दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी मोठा दबाव निर्माण झाला आहे.
हवामान तज्ज्ञ एस. डी. सानप यांच्या विश्लेषणानुसार, बंगालच्या उपसागरामध्ये सध्या कमी दाबाचे तीव्र क्षेत्र तयार झाले असून ते ताशी १८ किलोमीटर वेगाने पश्चिम-वायव्य दिशेने सरकत आहे. ही हवामान प्रणाली उत्तर आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण ओडिशाच्या किनारपट्टीवरून जात असल्यामुळे तिचा मुख्य प्रभाव ओडिशा, आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार आणि झारखंड या राज्यांवर अधिक राहणार आहे. या प्रणालीमुळे महाराष्ट्रातील पूर्व विदर्भात पुढील काही दिवस ठिकठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता निर्माण झाली असून, मध्य महाराष्ट्र व मराठवाड्यात हवेतील आर्द्रता वाढल्याने मेघगर्जनेसह स्थानिक पातळीवर सरी कोसळू शकतात. मात्र, ही संपूर्ण हवामान यंत्रणा महाराष्ट्राच्या थेट भूप्रदेशावरून जात नसल्याने राज्यभरात दमदार सार्वत्रिक पाऊस होण्याची शक्यता पूर्णपणे मावळली आहे.
खरिपाच्या पिकांना जीवदान मिळणे अशक्य
येत्या काही दिवसांत पडणारा हा पाऊस केवळ जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यास आणि भूजल पातळीत अल्प वाढ करण्यास उपयुक्त ठरेल; परंतु धरणांतील घटलेला पाणीसाठा वाढवण्यासाठी किंवा खरिपाच्या पिकांना पूर्ण जीवदान देण्यासाठी तो अपुरा ठरणार आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाने दिलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, नैऋत्य मान्सूनच्या परतीचा प्रवास सध्या जैसलमर, नागौर, सिकर, रोहतक, पतियाळा आणि गुरुदासपूर या रेषेवर स्थिर असून राजस्थान, पंजाब व हरियाणाच्या भागांतून मान्सूनने माघार घेतली आहे.
येत्या ४८ तासांत सिंधुदुर्ग, पूर्व विदर्भात मुसळधार...
महाराष्ट्रात परतीच्या पावसाच्या पार्श्वभूमीवर रायगड, सातारा, सोलापूर, लातूर, नांदेड आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांत जोरदार पावसाचा ‘यलो अलर्ट’ देण्यात आला आहे. याशिवाय मुंबई, ठाणे, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर, सांगली, पुणे, नाशिक, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, धाराशिव, परभणी, हिंगोली, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, चंद्रपूर, भंडारा व गोंदिया या २५ जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. तसेच पुढील २४ ते ४८ तासांत सिंधुदुर्ग, धाराशिव, लातूर, नांदेड, यवतमाळ आणि पूर्व विदर्भातील जिल्ह्यांत काही ठिकाणी जोरदार पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
