

नवी दिल्ली : दिल्ली-एनसीआर आणि उत्तर भारताच्या लगतच्या परिसरामध्ये वाढत्या वायू प्रदूषणामुळे एअर प्युरिफायरच्या विक्रीत मोठी वाढ झाली आहे. उत्पादक आणि विक्रेत्यांनी विशेषतः दिवाळीनंतर चौकशी आणि खरेदीमध्ये वाढ झाल्याचे म्हटले आहे, तर कंपन्यांकडे वर्षभर वापर करण्याकडे लोकांचा कल हळूहळू वाढताना दिसत आहे.
दिवाळीनंतर एअर प्युरिफायरची मागणी वाढणे हा एके काळी तात्कालिक ट्रेंड मानला जात होता, मात्र आता तो ग्राहकांच्या बदललेल्या जीवनशैलीचा एक भाग बनला आहे. हवामानातील प्रदूषणामुळे निर्माण होणारी ही मागणी आता केवळ तात्पुरत्या गरजेपुरती मर्यादित न राहता, ग्राहक एअर प्युरिफायरकडे मौसमी खरेदीऐवजी वर्षभराची गरज म्हणून पाहत आहेत.
पूर्वी हा वर्ग केवळ उच्च महानगरांपुरता मर्यादित आणि विशिष्ट मानला जात होता, परंतु आता महाराष्ट्र, कर्नाटक, तामिळनाडू आणि तेलंगणासह देशाच्या इतर भागांतूनही मागणी नोंदवली जात आहे. यामुळे पारंपारिक बाजारपेठांच्या पलीकडे ग्राहकांचा दायरा वाढल्याचे दिसून येत आहे, जरी २०२५ पर्यंतच्या एकूण विक्रीत दिल्ली-एनसीआरचा वाटा जवळपास ८० टक्के राहिला आहे.
टाटा समूहाची कंपनी आणि क्रोमा ही कंझ्युमर इलेक्ट्रॉनिक्स व ड्युरेबल रिटेल चेन चालवणाऱ्या इन्फिनिटी रिटेलने सांगितले की, २०२६ मध्ये एअर प्युरिफायरची विक्री दुप्पट झाली आहे. उत्तर भारत, विशेषतः दिल्ली-एनसीआर हे सर्वात मजबूत बाजारपेठ राहिला आहे, तर हवेची गुणवत्ता खालावलेल्या काळात मुंबईतही विक्रीत वाढ दिसून आल्याचे त्याचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक शिबाशिष रॉय यांनी सांगितले.
मौसमी प्रदूषण हे एअर प्युरिफायरच्या मागणीचे प्रमुख कारण राहिले असले तरी घरातील हवेच्या गुणवत्तेबाबत वाढती जनजागृती घरांना एअर प्युरिफायरमध्ये गुंतवणूक करण्यास प्रवृत्त करत आहे. ऑनलाइन मार्केटप्लेस ॲमेझॉन इंडियामध्येही वाढ झाल्याचे जाहीर केले आहे.
मुख्य कारण : दिल्ली-एनसीआरमधील खालावलेली हवा (शनिवारी सरासरी एक्युआय ३६७ - 'अतिशय खराब' श्रेणी).
विक्रीत वाढ : 'क्रोमा'कडे २०२६ मध्ये एअर प्युरिफायरची विक्री दुप्पट झाली. ॲमेझॉन इंडियावर विक्री दुप्पट झाली आहे.
बाजारपेठेचा विस्तार : दिल्ली-एनसीआर (८०% वाटा) व्यतिरिक्त आता महाराष्ट्र, कर्नाटक, तेलंगणा आणि तामिळनाडूमध्येही मागणी वाढू लागली आहे.
बाजारपेठेचे भाकीत : द नॉलेज कंपनीच्या मते, गेल्या आर्थिक वर्षात ३२० कोटी रुपयांची भारतीय एअर प्युरिफायर बाजारपेठ २०३० पर्यंत १,००० कोटी रुपयांवर पोहोचण्याचा अंदाज आहे.