नवी दिल्ली: सायकल चालवल्याने मेंदूचे आरोग्य सुधारते, एका १९ देशात केलेल्या अभ्यासानंतर आढळले आहे. अमेरिका, कॅनडा आणि अनेक युरोपीय देशांसह १९ देशांमध्ये सायकल चालवण्याबाबत अभ्यास करण्यात आला. ही शारीरिक क्रिया मेंदूचे आरोग्य आणि एकूणच कल्याण सुधारण्यासाठी एक सुलभ साधन ठरते.
‘आउटराइड’ या अमेरिकेतील एका स्वयंसेवी संस्थेने ‘द युनिव्हर्सिटी ऑफ ओक्लाहोमा’ आणि ‘लोमा लिंडा युनिव्हर्सिटी’चे संशोधक म्हणाले की, मानसिक आरोग्याची वाढती आव्हाने आणि शारीरिक हालचालींची कमी पातळी पाहता, मानवी जीवनकाळात आरोग्य आणि शारीरिक हालचाली दोन्हीला चालना देणारे कमी खर्चाचे व प्रभावी मार्ग शोधणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
‘फ्रंटियर्स इन स्पोर्ट्स अँड ॲक्टिव्ह लिव्हिंग’ या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेले हे निष्कर्ष असे सुचवतात की, सायकल चालवणे विशेषतः घराबाहेर आणि नियमितपणे आरोग्याच्या विविध क्षेत्रांमध्ये सर्वाधिक फायदे देते.
‘हे पुनरावलोकन हे दर्शवते की सायकल चालवल्याने मूड सुधारण्यापासून ते सामाजिक जाळे वाढवण्यापर्यंत आणि आकलनशक्ती सुधारण्यापर्यंतच्या सर्वच गोष्टींना मदत मिळू शकते,’ असे आउटराइडच्या वरिष्ठ संशोधन व्यवस्थापक आणि मुख्य लेखिका लॉरेन शुक यांनी सांगितले.
या विश्लेषणात सायकल चालवण्याचा संबंध प्रतिक्रीया देण्याचा वेग, लक्ष केंद्रित करणे आणि लक्ष व संज्ञानात्मक कार्यक्षमतेशी संबंधित असलेल्या मेंदूच्या कार्यांच्या निर्देशकांमधील सुधारणांशी देखील जोडण्यात आला आहे.
संशोधकांनी सांगितले की, ‘निष्कर्ष असे दर्शवतात की सायकल चालवण्याचा आरोग्यावर सकारात्मक प्रभाव पडतो. ज्यात मूड सुधारणे, नैराश्याची लक्षणे कमी होणे, सामाजिक संबंध वाढणे आणि संज्ञानात्मक कार्यक्षमता वाढणे यांचा समावेश होतो, विशेषतः घराबाहेर आणि अनेक सत्रांमध्ये केलेल्या सायकलिंगच्या उपायांमध्ये हे प्रकर्षाने दिसून आले.’
संशोधकांनी सांगितले की, प्रत्यक्षात सायकल चालवणे हे अनेक रूपांत असू शकते, जसे की शाळेवर आधारित सायकलिंग कार्यक्रम, समुदाय सामूहिक राइड्स , जिममधील स्थिर सायकल चालवणे आणि प्रवासासाठी सायकलचा वापर करणे. हे सर्व दैनंदिन जीवनात मानसिक आरोग्य आणि मेंदूच्या आरोग्याला आधार देण्याच्या संधी प्रदान करतात.
