स्वयंपाकघरात रोज वापरल्या जाणाऱ्या गॅस शेगडीची नियमित स्वच्छता करणे गरजेचे असते. मात्र, सततच्या वापरामुळे गॅस बर्नरच्या लहान छिद्रांमध्ये तेल, मसाले, अन्नाचे कण आणि जळलेली घाण जमा होते. अनेकदा दूध, चहा किंवा भाजी उतू गेल्यामुळेही बर्नरची छिद्रे बंद होतात. यामुळे गॅस सुरू असूनही ज्योत व्यवस्थित पेटत नाही. काही वेळा ज्योत पिवळसर दिसते, तर काही ठिकाणी गॅस कमी येत असल्याने बर्नरच्या एका बाजूलाच आग लागते. अशावेळी लगेच गॅस शेगडी खराब झाली किंवा सर्व्हिसिंगची गरज आहे, असा समज करून घेऊ नका. बर्नरमध्ये साचलेली घाण हेही यामागचे एक कारण असू शकते. काही सोप्या घरगुती उपायांनी बर्नरची स्वच्छता करता येते. चला तर जाणून घेऊया गॅस बर्नर स्वच्छ करण्याच्या सोप्या टिप्स.
गॅस बर्नरची छिद्रे स्वच्छ करण्यासाठी करा 'हे' उपाय
१. गरम पाणी आणि लिंबाचा वापर करा
गॅस शेगडी थंड झाल्यानंतर बर्नर काढून घ्या. एका भांड्यात गरम पाणी घेऊन त्यात थोडा लिंबाचा रस मिसळा. या पाण्यात बर्नर १५ ते २० मिनिटे भिजत ठेवा. यामुळे बर्नरवर साचलेली तेलकट घाण आणि चिकट थर मऊ होण्यास मदत होते. त्यानंतर मऊ ब्रशने बर्नर हलक्या हाताने स्वच्छ करा.
२. बेकिंग सोड्याने काढा हट्टी डाग
बर्नरवरील तेलकटपणा आणि हट्टी डाग काढण्यासाठी बेकिंग सोड्याचा वापर करता येतो. बेकिंग सोड्यामध्ये थोडे पाणी घालून घट्ट पेस्ट तयार करा. ही पेस्ट बर्नरच्या बाहेरील घाण असलेल्या भागावर लावा. काही मिनिटांनी जुन्या मऊ टूथब्रशने हलक्या हाताने घासून स्वच्छ करा. त्यानंतर स्वच्छ पाण्याने धुऊन घ्या.
३. छिद्रांमध्ये अडकलेली घाण काढा
बर्नरच्या लहान छिद्रांमध्ये घाण अडकली असल्यास ती काळजीपूर्वक स्वच्छ करणे गरजेचे आहे. मात्र, सुई किंवा सेफ्टी पिनसारख्या टोकदार वस्तू वापरून छिद्रे साफ करणे टाळा. त्यामुळे छिद्रांचा आकार बदलू शकतो किंवा बर्नरचे नुकसान होऊ शकते. यासाठी बर्नरच्या उत्पादकाने सुचवलेला स्वच्छतेचा ब्रश किंवा योग्य साधन वापरा.
४. व्हिनेगरचा करा वापर
बर्नरवरील चिकट घाण काढण्यासाठी पांढऱ्या व्हिनेगरचा वापर करता येतो. व्हिनेगरमुळे काही प्रमाणात तेलकट थर आणि साचलेली घाण मोकळी होण्यास मदत होते. मात्र, बर्नरच्या साहित्याला व्हिनेगर योग्य आहे का, हे उत्पादकाच्या सूचनांनुसार तपासा. स्वच्छतेसाठी वेगवेगळी रसायने एकत्र मिसळू नका.
५. स्वच्छ केल्यानंतर बर्नर पूर्णपणे वाळवा
बर्नर स्वच्छ केल्यानंतर तो लगेच गॅस शेगडीवर बसवू नका. त्यावरील पाणी आणि ओलावा पूर्णपणे निघून जाऊ द्या. बर्नरमध्ये ओलावा राहिल्यास गॅसची ज्योत व्यवस्थित पेटण्यास अडचण येऊ शकते. बर्नर पूर्ण कोरडा झाल्यानंतरच तो पुन्हा योग्य जागी बसवा.
बर्नरची नियमित स्वच्छता का गरजेची?
गॅस बर्नरची नियमित स्वच्छता केल्यास त्यामध्ये घाण साचण्याचे प्रमाण कमी होते. त्यामुळे ज्योत व्यवस्थित पेटण्यास मदत होऊ शकते. साधारण महिन्यातून एकदा किंवा गरजेनुसार बर्नरची तपासणी आणि स्वच्छता करावी. मात्र, बर्नर स्वच्छ करूनही ज्योत पिवळी दिसत असेल, गॅसचा वास येत असेल किंवा ज्योत असमान राहत असेल, तर स्वतः दुरुस्ती करण्याऐवजी अधिकृत गॅस तंत्रज्ञाची मदत घ्या.
महत्त्वाची सूचना : बर्नर स्वच्छ करण्यापूर्वी गॅस रेग्युलेटर बंद करा आणि बर्नर पूर्णपणे थंड होऊ द्या. गॅसच्या छिद्रांचा आकार बदलणारी कोणतीही वस्तू वापरू नका. सुरक्षिततेच्या दृष्टीने गॅस शेगडीची स्वच्छता आणि देखभाल योग्य पद्धतीने करणे महत्त्वाचे आहे.