टोमॅटो हा आपल्या रोजच्या स्वयंपाकातील महत्त्वाचा घटक आहे. भाजी, आमटी, सॅलड किंवा चटणी अशा अनेक पदार्थांमध्ये टोमॅटोचा वापर केला जातो. बाजारातून टोमॅटो आणल्यानंतर ते नळाच्या पाण्याखाली धुणे ही अनेकांची सवय असते. मात्र, केवळ पाण्याने धुतल्याने टोमॅटोवरील सर्व कीटकनाशकांचे अवशेष निघून जातीलच, असे नाही. त्यामुळे टोमॅटो आणि इतर भाज्या स्वच्छ करताना योग्य पद्धत वापरणे महत्त्वाचे ठरते. मिठाच्या पाण्यात टोमॅटो भिजवण्याची पद्धत काही जण वापरतात. मात्र, यामुळे सर्व कीटकनाशके निघून जातात, याची खात्री देता येत नाही.
टोमॅटो फक्त पाण्याने धुणे पुरेसे आहे का?
शेतीमध्ये पिकांचे कीड आणि रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी कीटकनाशकांचा वापर केला जातो. त्यामुळे काही वेळा फळे आणि भाज्यांच्या पृष्ठभागावर त्यांचे अवशेष राहू शकतात. स्वच्छ वाहत्या पाण्याने टोमॅटो धुतल्यास त्यावरील धूळ, माती आणि काही पृष्ठभागावरील अवशेष कमी होण्यास मदत होते. मात्र, प्रत्येक प्रकारचे रासायनिक अवशेष साध्या पाण्याने पूर्णपणे निघतीलच असे नाही. त्यामुळे टोमॅटो बाहेरून स्वच्छ दिसत असले, तरी ते वापरण्यापूर्वी व्यवस्थित धुणे आवश्यक आहे.
मिठाच्या पाण्याने टोमॅटो कसे स्वच्छ करावेत?
टोमॅटो स्वच्छ करण्यासाठी काही जण मिठाच्या पाण्याचा वापर करतात. ही पद्धत वापरायची असल्यास पुढीलप्रमाणे प्रक्रिया करता येते.
साहित्य :
एक लिटर स्वच्छ पाणी
एक चमचा मीठ
टोमॅटो
कृती :
एका भांड्यात एक लिटर स्वच्छ पाणी घ्या. त्यामध्ये एक चमचा मीठ घालून ते विरघळवून घ्या. टोमॅटो या पाण्यात पूर्णपणे बुडतील असे ठेवा. साधारण १५ ते २० मिनिटांनंतर टोमॅटो बाहेर काढा. त्यानंतर टोमॅटो स्वच्छ वाहत्या पाण्याखाली नीट धुवा. धुताना हाताने त्यांचा पृष्ठभाग हलक्या हाताने चोळा. स्वच्छ कापडाने किंवा किचन टॉवेलने टोमॅटो कोरडे करा आणि त्यानंतर वापरा.
टोमॅटो धुताना कोणती काळजी घ्यावी?
वापरण्यापूर्वी धुवा : टोमॅटो साठवण्यापूर्वी धुण्याऐवजी वापरण्याच्या आधी धुणे अधिक योग्य ठरते. त्यामुळे ओलाव्यामुळे ते लवकर खराब होण्याचा धोका कमी होतो.
वाहत्या पाण्याचा वापर करा : टोमॅटोवरील माती आणि धूळ काढण्यासाठी स्वच्छ वाहत्या पाण्याखाली ते नीट धुवा.
जास्त वेळ भिजत ठेवू नका : दीर्घकाळ पाण्यात ठेवल्यास टोमॅटो मऊ होऊ शकतात.
खराब टोमॅटो वापरणे टाळा : बुरशी आलेले, कुजलेले किंवा असामान्य वास येणारे टोमॅटो खाणे टाळावे.
साल काढणे हा पूर्ण उपाय नाही : टोमॅटोची साल काढल्याने काही पृष्ठभागावरील घटक कमी होऊ शकतात; मात्र, सर्व कीटकनाशकांचे अवशेष निघतीलच असे नाही.
कीटकनाशकांचे अवशेष कमी करण्यासाठी काय लक्षात ठेवावे?
फळे आणि भाज्या स्वच्छ करण्यासाठी स्वच्छ वाहते पाणी हा महत्त्वाचा आणि व्यावहारिक उपाय आहे. टोमॅटो धुताना त्यांचा पृष्ठभाग हलक्या हाताने चोळल्यास माती आणि काही पृष्ठभागावरील अवशेष काढण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, मिठाचे पाणी साध्या पाण्यापेक्षा प्रत्येक प्रकारच्या कीटकनाशकासाठी अधिक प्रभावी ठरते, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही.
त्यामुळे टोमॅटो वापरण्यापूर्वी ते व्यवस्थित धुणे, खराब झालेले टोमॅटो बाजूला काढणे आणि स्वच्छतेच्या योग्य सवयी पाळणे महत्त्वाचे आहे. रोजच्या स्वयंपाकात वापरल्या जाणाऱ्या या घटकाची स्वच्छता करताना थोडी काळजी घेतल्यास अन्नसुरक्षेच्या दृष्टीने मदत होऊ शकते.
लक्षात ठेवा : मिठाच्या पाण्यामुळे टोमॅटोवरील सर्व प्रकारच्या कीटकनाशकांचे अवशेष निघून जातात, असा ठोस निष्कर्ष काढता येत नाही. त्यामुळे ही पद्धत संपूर्ण संरक्षण देणारा उपाय समजू नये.