मुंबई : जुलै २०२१ पर्यंत नोंदवलेल्या प्रकरणांच्या तुलनेत जुलै २०२२ पर्यंत संपूर्ण महाराष्ट्रात रक्त आणि रक्त उत्पादनांद्वारे एचआयव्ही संसर्ग झालेल्या नागरिकांच्या संख्येत चार पट वाढ झाली आहे, असे कार्यकर्ते चेतन कोठारी यांनी दाखल केलेल्या माहितीच्या अधिकाराद्वारे प्रदान केलेल्या आकडेवारीतून स्पष्ट होते.

आरटीआयच्या आकडेवारीनुसार, राज्यात २०२१ मध्ये ६८ आणि २०२० मध्ये (जुलैपर्यंत) ४९ लोकांच्या तुलनेत जुलै २०२२ पर्यंत २७२ लोकांना रक्ताद्वारे एचआयव्हीची लागण झाली आहे. तथापि, महाराष्ट्रात २०१७ पासून २०२२ पर्यंत (जुलै पर्यंत) एकूण १०१० लोकांना वरील मार्गाने एचआयव्ही झाला आहे. तज्ज्ञ म्हणतात की मूलभूत समस्या ही आहे की बहुतेक रक्तपेढ्यांमध्ये एचआयव्हीची चाचणी अजूनही एन्झाइम-लिंक्ड इम्यून-सॉर्बेंट परख चाचणी (एलिसा) द्वारे केली जाते, ज्यामध्ये जन्मजात कमतरता आहे. शिवाय, राज्यात संख्या वाढण्याची अनेक कारणे आहेत.

डॉ ईश्वर गिलाडा, एचआयव्ही आणि संसर्गजन्य रोग सल्लागार, अध्यक्ष एमेरिटस, एड्स सोसायटी ऑफ इंडिया म्हणाले की “अशा विकसित विज्ञानाच्या युगात रक्त संक्रमणाद्वारे एचआयव्ही संसर्ग गुन्हेगारी आहे. दात्याच्या रक्तावर न्यूक्लिक अॅसिड अॅम्प्लिफिकेशन टेस्ट वापरून दूषित रक्तातून एचआयव्ही प्रसारित होण्याची टक्केवारी आणि संभाव्यता सूक्ष्म पातळीवर कमी केली जाऊ शकते. त्यामुळे रक्तात एचआयव्हीची शक्यता तीन दिवसांनंतर अचूकपणे दिसून येते, जरी दात्याला फक्त तीन दिवसांपूर्वी एचआयव्हीची लागण झाली असेल.”

नाव न सांगण्याच्या अटीवर सरकारी रक्तपेढीत काम करणार्‍या एका वरिष्ठ डॉक्टरांनी सांगितले की, “डेटा सेल्फ-रिपोर्टिंगवर आधारित आहे, परंतु तरीही रक्त संक्रमणाद्वारे एचआयव्ही प्रसारित करणे हे वास्तव आहे. दोन पैलू आहेत, रक्तपेढ्यांनी ‘नॅट’सारखी उत्कृष्ट चाचणी सुरू केली पाहिजे ती देखील वाजवी स्वस्त किमतीत. दुसरे म्हणजे, देणगीदारांचा इतिहास योग्य रीतीने आणि संयमाने विचारणे आवश्यक आहे. जे दाताला रोगाचा संभाव्य प्रसारक बनवते जसे की अनेक लैंगिक भागिदारांचा इतिहास किंवा लैंगिक कार्यकर्त्यासोबत संबंध, स्थानिक दुकानातून शरीरावर टॅटू काढणे अशी प्रकरणे आहेत.”