नवी दिल्ली : भारतीय रिझर्व्ह बँक रुपयाच्या कोणत्याही पातळीला लक्ष्य करत नाही आणि अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत देशांतर्गत चलनाचे अलीकडेच झालेले अवमूल्यन हे डॉलरच्या मागणीमुळे झाले आहे, असे रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी गुरुवारी सांगितले.
रिझर्व्ह बँकेकडे परकीय चलन साठ्याचे खूप चांगला ‘बफर’ (साठा) आहेत आणि बाह्य क्षेत्राबद्दल काळजी करण्याची गरज नाही, असेही गव्हर्नरांनी सांगितले.
दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स येथे व्हीकेआरव्ही राव मेमोरियल लेक्चर देताना मल्होत्रा म्हणाले की, आरबीआयची सर्वोच्च प्राथमिकता प्रणालीमध्ये आर्थिक स्थिरता सुनिश्चित करणे आहे आणि आवश्यक सुरक्षा उपाय आणि रेलिंग राखताना शक्य असेल तेथे नियम सोपे करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
डॉलरच्या तुलनेत रुपयाच्या अवमूल्यनाबद्दल विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना त्यांनी विश्वास व्यक्त केला की, भारताचा अमेरिकेसोबत चांगला व्यापार करार होईल आणि त्यामुळे देशाच्या चालू खात्यातील शिल्लक रकमेवरील दबाव कमी होईल. तसेच भारतीय रुपयाचे अलीकडेच झालेले अवमूल्यन व्यापाराशी संबंधित आहे आणि अमेरिकेच्या करविषयक समस्यांमुळे आहे.
आम्ही कोणत्याही पातळीला लक्ष्य करत नाही. रुपया का घसरत आहे? असे विचारले असता ते म्हणाले की, रुपयाची घसरण ही डॉलरच्या मागणीमुळे आहे. हे एक आर्थिक साधन आहे आणि डॉलरची मागणी आहे आणि जर डॉलरची मागणी वाढली तर रुपया घसरतो; जर रुपयाची मागणी वाढली तर डॉलर खाली येतो, असे मल्होत्रा म्हणाले.
अमेरिकन चलनाच्या व्यापक ताकदीमुळे आणि यूएस फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर कपात करण्याची शक्यता कमी होत असल्याने गुरुवारी रुपया २३ पैशांनी घसरून ८८.७१ (तात्पुरता) वर बंद झाला.
ऑक्टोबरमध्ये झालेल्या कपातीनंतर बहुतेक अधिकारी डिसेंबरमध्ये व्याजदर कपातीला विरोध करत असल्याचे अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हच्या इतिवृत्तांत सूचित केल्यानंतर, फॉरेक्स व्यापाऱ्यांनी सांगितले की, डॉलरने तेजी दाखवली आहे, १०० च्या पातळीच्या वर गेला आहे.
बँकिंग क्षेत्राविषयीच्या दुसऱ्या प्रश्नाला उत्तर देताना, गव्हर्नर म्हणाले की, भारतीय बँका ज्या पद्धतीने कामगिरी करत आहेत, लवकरच त्यापैकी काही जागतिक स्तरावरील टॉप १०० बँकांमध्ये समाविष्ट होतील.