हवामान बदललं की अनेकांना सर्दी, खोकला आणि घसा खवखवण्याचा त्रास सुरू होतो. अशा वेळी औषध घेण्याआधी घरातला एक सोपा उपाय आठवतो, तो म्हणजे गरमागरम आले-तुळशीचा चहा! अनेक घरांमध्ये सर्दी-खोकल्यावर हा चहा आवर्जून दिला जातो. चहा प्यायल्यानंतर घशाला आरामही मिळतो. पण त्यामुळे सर्दी-खोकला खरंच बरा होतो का? की हा आराम फक्त काही काळापुरताच असतो? याबाबत डॉक्टरांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.
आले-तुळशीच्या चहाचा नेमका फायदा काय?
गुरुग्राम येथील एफएमआरआयच्या इंटरनल मेडिसिन विभागाचे प्रिन्सिपल डायरेक्टर आणि युनिट हेड डॉ. सतीश कौल यांच्या मते, आल्यामध्ये जिंजरॉल्स नावाचे सक्रिय घटक असतात. त्यांच्यात सूज कमी करण्यास मदत करणारे गुणधर्म आढळतात. तुळशीमध्येही काही जैवसक्रिय घटक असतात.
मात्र, आले आणि तुळशीचा चहा प्यायल्याने सर्दी किंवा खोकला पूर्णपणे बरा होतो, हे सिद्ध करणारे ठोस वैज्ञानिक पुरावे उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे हा चहा औषधांऐवजी वापरणे योग्य नाही.
मग गरम चहा प्यायल्यावर आराम का मिळतो?
सर्दी झाल्यावर घसा कोरडा पडणे, खवखवणे किंवा खोकल्यामुळे अस्वस्थ वाटणे, अशा तक्रारी होतात. गरम चहा प्यायल्याने घशाला काही काळ आराम मिळू शकतो. तसेच शरीराला द्रवपदार्थ मिळाल्याने पाण्याची कमतरता टाळण्यास मदत होते.
चहामध्ये थोडा मध घातल्यास प्रौढांना आणि एक वर्षापेक्षा मोठ्या मुलांना खोकल्यापासून काही प्रमाणात आराम मिळू शकतो. मात्र, एक वर्षापेक्षा कमी वयाच्या बाळांना मध देऊ नये.
आले-तुळशीचा चहा पिताना काय काळजी घ्यावी?
घरगुती उपाय नैसर्गिक असले, तरी ते प्रत्येकाला सारखेच मानवतील असे नाही. काही व्यक्तींना आले खाल्ल्याने किंवा त्याचा चहा प्यायल्याने छातीत जळजळ, आम्लपित्त किंवा अपचनाचा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे चहा मर्यादित प्रमाणात घेणे योग्य ठरते.
विशेषतः आधीपासून आरोग्याच्या समस्या असलेल्या किंवा नियमित औषधे घेणाऱ्या व्यक्तींनी आले-तुळशीचे अधिक प्रमाणात सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
सर्दी-खोकला झाल्यावर डॉक्टरांकडे कधी जावे?
सामान्य सर्दी-खोकला काही दिवसांत कमी होतो. मात्र, श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत दुखणे, खोकल्यातून रक्त येणे किंवा सतत तीव्र ताप राहणे, अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असलेल्या व्यक्तींनी अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे.
सर्दी-खोकल्याचा त्रास होत असल्यास पुरेशी विश्रांती घ्यावी आणि भरपूर द्रवपदार्थ प्यावेत. आले-तुळशीचा चहा घशाला तात्पुरता आराम देऊ शकतो. मात्र, तो सर्दी-खोकल्यावरचा खात्रीशीर उपचार नाही. त्यामुळे लक्षणे दीर्घकाळ टिकल्यास किंवा त्रास वाढल्यास घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता योग्य वैद्यकीय उपचार घ्यावेत.
