पाऊस पडत असेल किंवा ढगाळ वातावरण असेल तर त्वचेला सूर्यापासून संरक्षणाची गरज नसते, असा समज अनेकांचा असतो. मात्र, हा समज चुकीचा असून ढगांमधूनही अल्ट्राव्हायोलेट (UV) किरण मोठ्या प्रमाणात त्वचेपर्यंत पोहोचतात. त्यामुळे पावसाळ्यातही सनस्क्रीनचा वापर आणि त्वचेचे संरक्षण तितकेच आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
ढगांमधूनही आरपार जातात UV किरण
अल्ट्राव्हायोलेट (UV) किरण ही सूर्यापासून उत्सर्जित होणारी अदृश्य ऊर्जा आहे. ढगांमुळे सूर्यप्रकाश कमी झाल्यासारखा वाटत असला तरी सर्व UV किरण अडवले जात नाहीत. विविध संशोधनांनुसार, ढगांच्या प्रकारानुसार सुमारे ८० टक्क्यांपर्यंत UV किरण ढगांमधून आरपार जाऊ शकतात. त्यामुळे ढगाळ वातावरणातही त्वचेवर त्यांचा परिणाम होतच असतो.
'ब्रोकन-क्लाउड इफेक्ट'मुळे वाढू शकते तीव्रता
काही वेळा ढगांमुळे UV किरणांचे विखुरणे (Scattering) होते. यामुळे काही काळासाठी UV किरणांची तीव्रता वाढू शकते. या घटनेला 'ब्रोकन-क्लाउड इफेक्ट' असे म्हटले जाते. त्यामुळे हवामान सुरक्षित वाटत असले तरी अपेक्षेपेक्षा अधिक UV किरणांचा सामना करावा लागू शकतो.
त्वचेसाठी दीर्घकालीन ठरू शकते धोकादायक
UV किरण त्वचेतील पेशींच्या DNA ला हानी पोहोचवतात. ही हानी हळूहळू साचत जाते आणि त्यामुळे त्वचेचे अकाली वृद्धत्व, सुरकुत्या, काळे डाग तसेच त्वचेच्या कर्करोगाचा धोका वाढतो. बेसल सेल कॅन्सर, स्क्वॅमस सेल कॅन्सर आणि मेलानोमा यांसारख्या गंभीर आजारांशीही UV किरणांचा संबंध असल्याचे वैद्यकीय तज्ज्ञ सांगतात.
थंड हवामान म्हणजे सुरक्षितता नव्हे
ढगाळ किंवा थंड वातावरणात लोक अधिक वेळ बाहेर घालवतात. मात्र, तापमान आणि UV किरणांचा थेट संबंध नसतो. विशेषतः सकाळी १० ते दुपारी ४ या वेळेत ढगाळ वातावरणातही UV किरणांची तीव्रता जास्त असू शकते. त्यामुळे या काळातही त्वचेचे संरक्षण करणे आवश्यक आहे.
पाऊस पडत असला तरी धोका टळत नाही
अतिशय दाट काळे ढग काही प्रमाणात UV किरण रोखू शकतात. मात्र, हलक्या पावसाच्या ढगांमधून मोठ्या प्रमाणात UV किरण जमिनीपर्यंत पोहोचतात. शिवाय, ओले रस्ते, काचेच्या खिडक्या आणि इतर परावर्तित पृष्ठभागांमुळे UV किरणांचा प्रभाव अधिक जाणवू शकतो.
रोजच्या छोट्या सवयीही ठरतात धोकादायक
केवळ समुद्रकिनारीच नव्हे, तर रोजच्या दैनंदिन कामांदरम्यानही त्वचा UV किरणांच्या संपर्कात येते. अशा छोट्या-छोट्या संपर्कामुळे दीर्घकाळात त्वचेचे मोठे नुकसान होऊ शकते.
UV किरणांमुळे होऊ शकतात 'या' समस्या
त्वचेवर सुरकुत्या आणि बारीक रेषा लवकर दिसू लागणे
काळे डाग आणि लालसरपणा वाढणे
त्वचेची लवचिकता कमी होणे
डोळ्यांवर परिणाम होऊन मोतीबिंदूसारख्या समस्या निर्माण होणे
त्वचेची रोगप्रतिकारक क्षमता कमी होणे
त्वचेच्या कर्करोगाचा धोका वाढणे
त्वचेचे संरक्षण करण्यासाठी 'या' सवयी अंगीकारा
दररोज SPF ३० किंवा त्यापेक्षा जास्त क्षमतेचे सनस्क्रीन वापरा.
बाहेर असताना दर दोन तासांनी किंवा घाम आल्यानंतर व भिजल्यानंतर सनस्क्रीन पुन्हा लावा.
पूर्ण बाह्यांचे कपडे परिधान करा.
रुंद काठाची टोपी आणि UV संरक्षण असलेले सनग्लासेस वापरा.
शक्य असल्यास सकाळी १० ते दुपारी ४ या वेळेत थेट सूर्यप्रकाश टाळा.
हवामानाबरोबरच UV इंडेक्स तपासण्याची सवय लावा.
मुलांना अधिक संरक्षणाची गरज
मुलांची त्वचा प्रौढांच्या तुलनेत अधिक संवेदनशील असते. बालपणी झालेला UV किरणांचा परिणाम पुढील आयुष्यात त्वचेच्या कर्करोगाचा धोका वाढवू शकतो. त्यामुळे मुलांना शाळेत, खेळताना किंवा पावसाळ्यात बाहेर जातानाही सनस्क्रीन, टोपी आणि संरक्षणात्मक कपड्यांचा वापर करण्याची सवय लावणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
