मुंबई : २९ जुलै रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक ओआरएस दिनाच्या (World ORS Day) पार्श्वभूमीवर पावसाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी केवळ भरपूर पाणी पिणे पुरेसे नसल्याचा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. सर एच. एन. रिलायन्स फाउंडेशन हॉस्पिटलच्या इंटरनल मेडिसिन विभागाच्या अतिरिक्त संचालक डॉ. दिव्या गोपाळ यांच्या मते, शरीरातील सोडियम, पोटॅशियम, कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम यांसारख्या आवश्यक इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता भरून काढणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. पावसाळ्यात तहान कमी लागत असल्याने शरीरातील पाण्याची आणि इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता अनेकदा लक्षात येत नाही, असेही त्यांनी सांगितले.
पावसाळ्यात हायड्रेशनकडे दुर्लक्ष धोकादायक
पावसाळ्यात उन्हाळ्याच्या तुलनेत घाम कमी येत असल्याचा भास होतो. मात्र, शरीरातून पाणी आणि आवश्यक इलेक्ट्रोलाइट्स सतत कमी होत असतात. त्यामुळे शरीरातील द्रवपातळीचे संतुलन बिघडू शकते.
डॉ. दिव्या गोपाळ यांच्या मते, इलेक्ट्रोलाइट्स शरीरातील द्रवपातळी संतुलित ठेवण्याबरोबरच स्नायू आणि मज्जासंस्थेचे कार्य सुरळीत ठेवण्यास मदत करतात. त्यामुळे फक्त पाणी पिऊन शरीराची गरज पूर्ण होत नाही.
केवळ पाणी पुरेसे का ठरत नाही?
पावसाळ्यात तहान कमी लागत असल्याने अनेक जण पाणी कमी पितात. दुसरीकडे, काहीजण भरपूर पाणी पित असले तरी इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता भरून निघत नाही. परिणामी शरीरात थकवा, स्नायूंमध्ये आकडी, डोकेदुखी, चक्कर येणे आणि अशक्तपणा जाणवू शकतो.
अधिक उष्णता किंवा जास्त घाम येत असल्यास शरीराला केवळ पाण्यापेक्षा इलेक्ट्रोलाइट्सचीही गरज असते.
इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता कशी ओळखाल?
भरपूर पाणी प्यायल्यानंतरही सतत तहान लागणे
पोटरी, पाय किंवा पोटातील स्नायूंमध्ये आकडी येणे
वारंवार डोकेदुखी, चक्कर येणे आणि थकवा जाणवणे
अशक्तपणा आणि एकाग्रता कमी होणे
चिडचिड किंवा सुस्ती जाणवणे
खारट पदार्थ खाण्याची अचानक इच्छा होणे
भरपूर पाणी प्यायल्यानंतरही लघवीचा रंग अतिशय फिकट असणे
ही लक्षणे शरीरात इलेक्ट्रोलाइट्सची कमतरता असल्याचे संकेत असू शकतात.
आहारात 'या' गोष्टींचा समावेश करा
शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन राखण्यासाठी पुढील पदार्थ उपयुक्त ठरू शकतात-
ओआरएस (ORS)
नारळपाणी
ताक
थोडे मीठ घातलेले लिंबूपाणी
संतुलित आणि पौष्टिक आहार
तज्ज्ञांचा सल्ला
डॉ. दिव्या गोपाळ सांगतात की, पावसाळ्यात केवळ पाणी पिण्यावर भर न देता शरीरातील हायड्रेशनची पातळी नियमित तपासणे आवश्यक आहे. योग्य प्रमाणात द्रवपदार्थांसोबत इलेक्ट्रोलाइट्सचा समावेश केल्यास शरीर निरोगी राहते आणि पावसाळ्यात होणाऱ्या अनेक आरोग्य समस्यांपासून बचाव करता येतो.
