उन्हाळा असो किंवा दमट हवामान, घामामुळे त्वचेच्या अनेक समस्या डोकं वर काढतात. विशेषतः पाठ, मान, छाती आणि खांद्यांवर बारीक पुरळ उठण्याचा त्रास अनेकांना होतो. सुरुवातीला या पुळ्या फारशा जाणवत नाहीत. मात्र, पाठीवरून हात फिरवल्यावर त्वचा खडबडीत लागते. कधी खाज सुटते, तर कधी लालसर डागही दिसू लागतात. अशावेळी हा त्रास केवळ घामामुळे होतोय की त्यामागे दुसरं कारण आहे, हे समजून घेणं महत्त्वाचं आहे.

पाठीवर बारीक पुळ्या का येतात?

त्वचेवर पुरळ उठण्यामागे एकच कारण असेल असं नाही. जास्त घाम येणं, घामाच्या ग्रंथींच्या नलिका बंद होणं, कपड्यांमुळे होणारं घर्षण किंवा एखाद्या उत्पादनाची अ‍ॅलर्जी यामुळे पुरळ येऊ शकतं. काही वेळा केसांच्या मुळांभोवती सूज येणं किंवा पाठीवर मुरुम होणं हीदेखील कारणं असू शकतात. त्यामुळे प्रत्येक पुरळ म्हणजे घामोळं किंवा मुरुम असंच समजू नये.

पुरळ उठल्यावर सर्वप्रथम काय कराल?

त्वचेवर बारीक पुळ्या जाणवत असतील, तर ती जागा स्वच्छ आणि थंड ठेवण्याकडे लक्ष द्या. घाम आल्यावर आंघोळ करा किंवा मऊ, ओल्या कपड्याने त्वचा हलकेच पुसा. खूप गरम पाण्याने आंघोळ करणं टाळा.

खाज किंवा जळजळ होत असल्यास थंड पाण्यात भिजवलेला स्वच्छ कपडा काही मिनिटं त्या भागावर ठेवा. त्यामुळे तात्पुरता आराम मिळू शकतो. मात्र, बर्फ थेट त्वचेवर ठेवू नका.

कपड्यांमुळेही वाढू शकतो त्रास

घट्ट कपडे किंवा कृत्रिम कापडामुळे त्वचेवर घर्षण वाढू शकतं. त्यात घाम साचल्यास पुरळ अधिक त्रासदायक ठरू शकतं. त्यामुळे सैल, मऊ आणि सुती कपडे वापरणं फायदेशीर ठरू शकतं. घामाने भिजलेले कपडेही शक्य तितक्या लवकर बदला.

'हे' घरगुती उपाय चुकूनही करू नका

पुरळ किंवा खाज कमी करण्यासाठी काही जण लिंबाचा रस, टूथपेस्ट किंवा बेकिंग सोडा त्वचेवर लावतात. मात्र, अशा पदार्थांमुळे जळजळ वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे त्यांचा वापर टाळावा.

तसंच, सतत खाजवणं किंवा त्वचा जोरात घासणंही योग्य नाही. त्यामुळे जखमा होऊन संसर्गाचा धोका वाढू शकतो. नवीन साबण, परफ्यूम किंवा सुगंधी लोशन वापरल्यानंतर पुरळ उठत असल्यास संबंधित उत्पादनाचा वापर थांबवा.

त्वचा कोरडी असल्यास सौम्य, सुगंधरहित मॉइश्चरायझर वापरता येईल. मात्र, डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइडयुक्त क्रीम किंवा औषधी मलम वापरू नका.

डॉक्टरांकडे कधी जाणं गरजेचं?

पुरळ काही दिवसांत कमी होत नसेल, वारंवार येत असेल किंवा वेगाने पसरत असेल, तर त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. विशेषतः पुरळ असलेल्या जागी वेदना, पू किंवा ताप अशी लक्षणं दिसत असल्यास दुर्लक्ष करू नका. पुरळासोबत श्वास घेण्यास त्रास किंवा ओठ, जीभ अथवा घसा सुजत असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.

(टीप : ही माहिती सर्वसाधारण आरोग्यविषयक मार्गदर्शनासाठी देण्यात आली आहे. पुरळ येण्याची कारणं व्यक्तीनुसार वेगवेगळी असू शकतात. कोणत्याही उपचारासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)