मनोज रामकृष्णन/मुंबई
मुंबईवर प्रदूषणाचा थर साचत चालला असतानाच प्रदूषणविरोधी मोहीम राबवणाऱ्या ‘आवाज फाऊंडेशन’ या संस्थेच्या एका अभ्यासानुसार बांधकाम सुरू असलेल्या ठिकाणच्या हवेची गुणवत्ता दर्शवणाऱ्या डिस्प्लेच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. सदोष किंवा दिशाभूल करणाऱ्या आकडेवारीमुळे नागरिकांना सुरक्षेचा खोटा आभास निर्माण होऊ शकतो, असा इशारा या संस्थेने दिला आहे.
देवेंद्र फडणवीस आणि पालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांना २५ ऑक्टोबरला पाठवलेल्या पत्रात फाऊंडेशनने म्हटले आहे की, वांद्रे आणि खार येथील बांधकाम साइटवरील मॉनिटर्सच्या अभ्यासात अनेक ठिकाणी हवेची पातळी शून्य किंवा अत्यंत कमी असल्याचे निदर्शनाला आले आहे, ज्यामुळे त्यांच्या अचूकतेबद्दल शंका निर्माण झाली आहे. दरम्यान, आवाज फाऊंडेशनच्या निष्कर्षांची पडताळणी केली जाणार आहे.
रविवारी सर्वात वाईट हवा
पावसानंतर मुंबईत हवेची गुणवत्ता ढासळली आहे. रविवारी संध्याकाळी ७:१० वाजता 'एक्यूआय डॉट इन' नुसार मुंबईचा सरासरी एअर क्वालिटी इंडेक्स (एक्यूआय) १७१ होता, ज्याला 'अस्वास्थ्यकर' (Unhealthy) श्रेणीत मोजले जाते. त्या वेळी पीएम २.५ हे ८४ ग्रॅम³ आणि पीएम १० हे ११४ ग्रॅम³ होते, जे दोन्ही 'वाईट' श्रेणीत मोडतात.
फाऊंडेशनकडून पडताळणी
फाऊंडेशनने मार्च ते मे आणि सप्टेंबर ते ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान ३८ दिवसांत हवेच्या गुणवत्तेच्या डिस्प्लेचे २३० वेळा फोटोग्राफ्स काढले. २३ मार्च ते ५ मे या कालावधीतील २६ दिवसांसाठी त्यांनी बांधकाम साइटवरील डिस्प्लेवरील नोंदींची, केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या 'समीर' ॲपवर उपलब्ध असलेल्या खेरवाडी आणि बीकेसी येथील सरकारी मॉनिटरिंग स्टेशनवरील नोंदींशी तुलना केली. ही ठिकाणे सर्वेक्षणासाठी निवडलेल्या साइट्सच्या सर्वात जवळची सरकारी स्टेशन्स होती.
प्रमुख मागण्या
बांधकाम साइटवरील प्रत्येक मॉनिटरचे ऑडिट आणि कॅलिब्रेशन करावे, पीएम २.५ चा रिअल-टाइम, टाइम-स्टॅम्प केलेला डेटा ऑनलाइन प्रकाशित करावा, सदोष, बंद किंवा दिशाभूल करणारे डिस्प्ले असलेल्या साइट्सवर कारवाई करावी.