मुंबई : आकुंचित होत चाललेली मैदाने आणि वाढणारा स्क्रीन टाईम यांचा मुलांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होत असून अयोग्य खाण्याच्या सवयी आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव यामुळे बाल लठ्ठपणाच्या समस्येत वाढ होत आहे. परळ येथील बाई जेरबाई वाडिया बाल रुग्णालयाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार, गेल्या तीन वर्षांत लठ्ठपणाने ग्रस्त असलेल्या जवळपास ३०० मुले आणि पौगंडावस्थेतील मुलांवर उपचार करण्यात आले आहेत, ज्याची सरासरी वार्षिक सुमारे १०० प्रकरणे आहे. ही स्थिती केवळ अतिरिक्त वजनाची नसून यामुळे मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि फॅटी लिव्हरसारखे आजार होऊ शकतात, असा इशारा डॉक्टरांनी दिला आहे.
जीवनशैलीशी संबंधित लठ्ठपणा
वाडिया रुग्णालयाच्या वैद्यकीय संचालक आणि बालरोग एंडोक्राइनोलॉजिस्ट डॉ. सुधा राव यांनी सांगितले की, बालरोग एंडोक्राइनोलॉजी विभागात आलेल्या ८० टक्क्यांहून अधिक मुलांमध्ये जीवनशैलीशी संबंधित लठ्ठपणा होता, ज्यामागे कोणतेही स्पष्ट हार्मोन्स किंवा अनुवंशिक कारण नव्हते. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (डब्ल्यूएचओ) मते, २०२२ मध्ये ५ ते १९ वयोगटातील भारतीय मुले आणि पौगंडावस्थेतील मुलांमधील लठ्ठपणाचे प्रमाण अंदाजे ३.४ टक्के होते. खाण्याच्या बदलत्या सवयी, कमी झालेली शारीरिक हालचाल, दीर्घकाळ स्क्रीन टाईम आणि अपुरी झोप हे या समस्येला कारणीभूत असलेले घटक आहेत.
जीवनशैलीत बदल हाच उपचार
बाल लठ्ठपणामागे बहुतेक वेळा अंतःस्रावी विकार नसतो. निरोगी आहार, शारीरिक हालचाल, पुरेशी झोप आणि संपूर्ण कुटुंबाचा सहभाग असलेले शाश्वत जीवनशैलीतील बदल हाच उपचारांचा मुख्य पाया आहे, असे डॉ. राव यांनी स्पष्ट केले. यामुळे इन्सुलिन रेजिस्टन्स, प्रीडायबेटिस, टाईप २ मधुमेह, उच्च रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉलची असंतुलित पातळी, फॅटी लिव्हर डिसीज, स्लीप एपनिया आणि सांधेदुखी होऊ शकते. पौगंडावस्थेतील मुलींमध्ये लठ्ठपणा, इन्सुलिन रेजिस्टन्समुळे मासिक पाळी अनियमित किंवा बंद होणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात आणि याचा संबंध पॉलीसिस्टिक ओव्हरियन सिंड्रोमशी (पीसीओएस) असू शकतो.
या गोष्टींकडे वेळीच लक्ष द्या !
वजन नियंत्रणात ठेवताना मुलांवर कडक टीका करण्याचे किंवा त्यांना दोष देण्याचे टाळावे, असा सल्ला डॉ. राव यांनी दिला. त्याऐवजी कुटुंबांनी घरचे जेवण, फळे आणि भाज्या, गोड पेये व पॅकेज्ड स्नॅक्स मर्यादित करणे, मैदानी खेळांना प्रोत्साहन देणे, मनोरंजनात्मक स्क्रीन टाईम कमी करणे आणि पुरेशी झोप मिळणे यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे.