अभिषेक पाठक
मुंबई : कांजूरमार्ग येथे सिग्नलिंग आणि दूरसंचार (एस अँड टी) यंत्रणेत झालेल्या बिघाडामागे विद्युत प्रवाहाचा उलटा प्रवाह कारणीभूत असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे. या बिघाडामुळे २६ ऑक्टोबर रोजी मध्य रेल्वेची उपनगरीय रेल्वे सेवा दिवसभर विस्कळीत झाली होती.
बिघाडाचे कारण अद्याप स्पष्ट झाले नसले, तरी प्राथमिक निष्कर्षांच्या आधारे भविष्यात अशा प्रकारची घटना टाळण्यासाठी रेल्वेने संबंधित उपकरणे सध्याच्या केबल टर्मिनेशन रॅकवरील ठिकाणाहून अन्यत्र हलविण्याचा विचार सुरू केला आहे.
रेल्वे अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, विद्युत प्रवाहाचा असामान्य उलटा प्रवाह झाल्याने सिग्नलिंग यंत्रणेतील उपकरणांवर परिणाम होऊन ती निकामी झाली असावीत, असा संशय आहे. मात्र, हे निष्कर्ष प्राथमिक स्वरूपाचे असून अधिकृत चौकशी अहवाल अद्याप प्राप्त झालेला नाही.
तपास पूर्ण झाल्यानंतरच या बिघाडामागील नेमके कारण स्पष्ट होणार आहे. दरम्यान, भविष्यात अशा प्रकारचा बिघाड पुन्हा होऊ नये आणि संभाव्य धोका कमी व्हावा, यासाठी संबंधित उपकरणांचे स्थलांतर करण्याच्या पर्यायाची रेल्वे प्रशासनाकडून चाचपणी सुरू आहे.
२६ ऑक्टोबर रोजी घडलेल्या या घटनेमुळे उपनगरीय रेल्वेच्या सिग्नल यंत्रणेतील त्रुटी आणि असुरक्षितता समोर आली होती. विक्रोळी ते भांडुपदरम्यान अनेक मार्गांवरील सिग्नल यंत्रणा बंद पडल्याने सिग्नल दिसेनासे झाले होते.
सिग्नल यंत्रणा कार्यरत नसल्यामुळे रेल्वे प्रशासनाला पर्यायी व्यवस्थेचा अवलंब करावा लागला. यामध्ये ॲब्सोल्यूट ब्लॉक पद्धतीने तसेच अधिकृत परवानगीच्या आधारे गाड्यांची वाहतूक नियंत्रित करण्यात आली. या बिघाडाचा परिणाम मुख्य आणि हार्बर मार्गावरील वाहतुकीवर झाला. अनेक लोकल फेऱ्या रद्द कराव्या लागल्या, तर संपूर्ण रेल्वे मार्गावरील सेवांना विलंब झाला.
या बिघाडामुळे हजारो प्रवाशांना मोठ्या त्रासाला सामोरे जावे लागले. प्रभावित मार्गावरील लोकल गाड्या अत्यंत संथगतीने धावत होत्या. अनेक प्रवाशांना गाड्यांमध्ये बराच काळ अडकून राहावे लागले. दिवसभर रेल्वे सेवा विलंबाने सुरू होती. सिग्नल यंत्रणा पूर्ववत करून रेल्वे वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी रेल्वेच्या तांत्रिक पथकांनी दिवसभर प्रयत्न केले.
या घटनेमुळे मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे वाहतुकीसाठी महत्त्वपूर्ण असलेल्या सिग्नल यंत्रणेवरील अवलंबित्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. सिग्नल यंत्रणेतील एकाच ठिकाणचा बिघाडदेखील अनेक रेल्वे विभागांतील वाहतुकीवर साखळी परिणाम करू शकतो.
उपकरणांच्या स्थलांतराचा पर्याय
तपास पूर्ण झाल्यानंतरच या बिघाडामागील नेमके कारण स्पष्ट होणार आहे. दरम्यान, भविष्यात अशा प्रकारचा बिघाड पुन्हा होऊ नये आणि संभाव्य धोका कमी व्हावा, यासाठी संबंधित उपकरणांचे स्थलांतर करण्याच्या पर्यायाची रेल्वे प्रशासनाकडून चाचपणी सुरू आहे.