मुंबई : दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वे अर्थात लोकप्रिय ‘टॉय ट्रेन’चा २०२७साठी जगातील प्रमुख पर्यटनस्थळांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे. प्रसिद्ध प्रवास मार्गदर्शक संस्था ‘लोनली प्लॅनेट’ने जाहीर केलेल्या या यादीमुळे दार्जिलिंगच्या वारसा पर्यटनाला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.

‘लोनली प्लॅनेट’ची ‘बेस्ट इन ट्रॅव्हल’ ही वार्षिक यादी संस्थेच्या जगभरातील पर्यटन क्षेत्रातील तज्ज्ञांकडून तयार केली जाते. आगामी वर्षात पर्यटकांना आकर्षित करणारी पर्यटनस्थळे आणि अनुभव या यादीत समाविष्ट केले जातात. दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वेला मिळालेल्या या मान्यतेमुळे तिच्याकडे आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांचे लक्ष पुन्हा वेधले जाण्याची शक्यता आहे.

दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वे ही युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीत समाविष्ट असलेली ऐतिहासिक रेल्वे आहे. हिमालयाच्या पायथ्याशी असलेला निसर्गरम्य मार्ग, ऐतिहासिक वारसा आणि ब्रिटिशकालीन वास्तुशैली यामुळे या रेल्वेला विशेष महत्त्व आहे.

दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वे प्रशासनाच्या म्हणण्यानुसार, रेल्वेच्या माध्यमातून पर्यटनाला चालना देण्याबरोबरच स्थानिक संस्कृती आणि समुदायांचा सहभाग वाढविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. दार्जिलिंग, घूम, सुकना, रोंगटोंग आणि महानदी या ऐतिहासिक स्थानकांवर ‘घूम विंटर फेस्टिव्हल’, ‘स्टेशन महोत्सव’ आणि ‘समर फेस्टिव्हल’सारख्या उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या माध्यमातून पर्यटकांची संख्या वाढविण्याबरोबरच रेल्वेचा वारसा आणि स्थानिक संस्कृती जगासमोर आणण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

रेल्वे प्रशासनाने स्थानिक वन विभाग आणि समुदाय संस्थांच्या सहकार्याने पर्यावरणपूरक पर्यटनालाही प्रोत्साहन दिले आहे. वारसा ‘जॉय राइड’सोबत पर्यावरणविषयक जनजागृती कार्यक्रम राबविण्यात येत आहेत. तसेच तरुण पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर आणि शैक्षणिक चार्टर कार्यक्रम सुरू करण्यात आले आहेत. त्यामुळे पर्यटकांना केवळ रेल्वे प्रवासाचा अनुभव न देता हिमालयीन प्रदेश, पर्यावरण आणि स्थानिक संस्कृतीशी जोडणारा अनुभव देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

‘लोनली प्लॅनेट’च्या या मान्यतेमुळे दार्जिलिंगचे जागतिक पर्यटनस्थळ म्हणून असलेले स्थान आणखी मजबूत होण्याची अपेक्षा आहे. त्याचा फायदा पर्यटनावर अवलंबून असलेल्या स्थानिक व्यावसायिक, सेवा क्षेत्र आणि स्थानिक समुदायांनाही होऊ शकतो.

दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वेने १९व्या शतकात सेवा सुरू केली. हिमालयाच्या पायथ्याशी वळणावळणाने जाणारा तिचा अरुंद रूळमार्ग देश-विदेशातील पर्यटकांसाठी दीर्घकाळापासून आकर्षणाचे केंद्र राहिला आहे. भारतातील प्रसिद्ध वारसा रेल्वेंपैकी एक म्हणून ‘टॉय ट्रेन’ची ओळख आहे.

‘लोनली प्लॅनेट’ची मान्यता

‘बेस्ट इन ट्रॅव्हल’ ही ‘लोनली प्लॅनेट’ची वार्षिक यादी असून, आगामी वर्षात पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेणारी पर्यटनस्थळे आणि अनुभव त्यात समाविष्ट केले जातात. दार्जिलिंग हिमालयन रेल्वेचा समावेश झाल्याने तिच्या जागतिक पर्यटन ब्रँडिंगला मोठी प्रसिद्धी मिळण्याची शक्यता आहे.

(संबधित इंग्रजी बातमी वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.)