उन्हाळ्याच्या दिवसांत एअर कंडिशनर म्हणजेच एसी घरात दिलासा देणारे महत्त्वाचे उपकरण ठरते. मात्र, सतत वापर आणि योग्य देखभाल न केल्यास हेच उपकरण धोकादायक ठरू शकते. देशभरात दरवर्षी एसीमुळे आग लागणे किंवा स्फोट होण्याच्या घटना समोर येत असतात. त्यामुळे एसी वापरताना काही महत्त्वाच्या गोष्टींकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
दिल्लीतील विवेक विहार परिसरातील अलीकडील भीषण आगीनंतर एसी सुरक्षिततेबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, काही साध्या चुका टाळल्यास मोठे अपघात रोखता येऊ शकतात.
एसी ब्लास्ट का होतो?
एसीमध्ये स्फोट किंवा आग लागण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. कॉम्प्रेसरचे जास्त तापमान, गॅस गळती, खराब वायरिंग, वीजेतील चढ-उतार किंवा मशीनवरील अतिरिक्त ताण यामुळे धोका वाढू शकतो.
१. सतत एसी चालू ठेवू नका
दीर्घकाळ एसी सतत चालू ठेवल्यास कॉम्प्रेसर जास्त गरम होतो. मशीनवर ताण वाढल्याने ओव्हरहीटिंग होऊ शकते. गरजेनुसार एसी वापरणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
२. व्होल्टेज फ्लक्चुएशनकडे दुर्लक्ष करू नका
उन्हाळ्यात वीजेतील चढ-उतार सामान्य असतात. अचानक जास्त किंवा कमी व्होल्टेजमुळे एसीच्या पार्ट्सवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे दर्जेदार स्टॅबिलायझर वापरणे फायदेशीर ठरते.
३. खराब वायरिंग आणि ओव्हरलोडिंग टाळा
जुनी किंवा सैल वायरिंगमुळे स्पार्किंग होण्याचा धोका वाढतो. एकाच सर्किटवर अनेक जड उपकरणे जोडल्यास वीजेवर ताण येतो. एसी बंद करताना मुख्य स्विच बंद करणेही महत्त्वाचे आहे.
४. नियमित सर्व्हिसिंग गरजेची
एसीची वेळोवेळी सर्व्हिसिंग न केल्यास धूळ, घाण आणि तांत्रिक बिघाड वाढू शकतो. फिल्टर साफ करणे, गॅस गळती तपासणे आणि आतील भागांची तपासणी करणे आवश्यक आहे.
५. आउटडोअर युनिट योग्य ठिकाणी बसवा
एसीचे आउटडोअर युनिट हवेशीर ठिकाणी असणे गरजेचे आहे. बंद किंवा अरुंद जागेत ठेवले तर ते पटकन गरम होऊ शकते. थेट उन्हात बसवलेले युनिटही जास्त तापू शकते.
६. खूप कमी तापमानावर एसी चालवू नका
एसी सतत अत्यंत कमी तापमानावर चालवल्यास मशीनवर अतिरिक्त दबाव येतो. २४ ते २६ अंश सेल्सिअस तापमान सुरक्षित आणि ऊर्जा बचतीसाठी योग्य मानले जाते.
७. विचित्र आवाज किंवा वास दुर्लक्षित करू नका
एसीमधून जळका वास, अनोखा आवाज किंवा अचानक कूलिंग कमी झाल्यास तातडीने मशीन बंद करून तपासणी करावी. लहान समस्या वेळेवर लक्षात घेतल्यास मोठे अपघात टाळता येऊ शकतात.
लहान काळजी, मोठी सुरक्षितता
एसीचा सुरक्षित वापर आणि नियमित देखभाल केल्यास धोका कमी होऊ शकतो. साध्या सावधगिरीमुळे आग किंवा स्फोटासारख्या गंभीर घटनांपासून बचाव होण्यास मदत मिळू शकते.
