प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि आवश्यक खनिजांचा उत्तम स्रोत मानली जाणारी अंडी आरोग्यासाठी अत्यंत लाभदायक ठरतात. मात्र, अति प्रमाणात अंडी खाल्ल्यास पचनाच्या तक्रारींसह काही आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे अंडी किती प्रमाणात खावीत आणि ती शिजवण्याची योग्य पद्धत कोणती, याबाबत तज्ज्ञांनी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.
अंडी हे सर्वाधिक पौष्टिक आणि बहुउपयोगी खाद्यपदार्थांपैकी एक मानले जाते. सकाळच्या नाश्त्यातील साध्या उकडलेल्या अंड्यांपासून ते विविध प्रकारच्या करी आणि बेक केलेल्या पदार्थांपर्यंत अंड्यांचा वापर अनेक पदार्थांमध्ये केला जातो.
अंड्यांमध्ये उच्च दर्जाची प्रथिने तसेच जीवनसत्त्व अ, ड आणि ब-१२ यांसारखी महत्त्वाची जीवनसत्त्वे आढळतात. याशिवाय सेलेनियम आणि झिंक यांसारखी खनिजेही अंड्यांमध्ये मुबलक प्रमाणात असतात. नियमित अंडी खाल्ल्याने स्नायूंची वाढ, पोट भरल्याची भावना टिकून राहणे आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र, अंडी पौष्टिक असली तरी त्यांचे अति सेवन करणे योग्य नाही. इतर कोणत्याही खाद्यपदार्थाप्रमाणेच अंड्यांचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास पचनाच्या समस्या आणि इतर आरोग्यविषयक अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे योग्य प्रमाणात अंडी खाणे आणि ती आरोग्यदायी पद्धतीने तयार करणे महत्त्वाचे आहे.
जास्त अंडी खाल्ल्याने पचनावर कसा परिणाम होतो?
अंड्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या प्रथिनांचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात अंडी खाल्ल्यास पचनसंस्थेवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो.
फळे, भाज्या आणि संपूर्ण धान्यांमधून मिळणाऱ्या तंतुमय पदार्थांचे (फायबर) प्रमाण कमी असताना शरीरात जास्त प्रथिने गेल्यास पोट फुगणे, गॅस होणे, ॲसिडिटी आणि जेवणानंतर जडपणा जाणवणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.
काही व्यक्तींना अंड्यांची सौम्य ॲलर्जी असू शकते. अशावेळी मळमळ, पोटदुखी किंवा इतर अस्वस्थता जाणवू शकते. अंडी खाल्ल्यानंतर अशा तक्रारी वारंवार होत असल्यास अंड्यांचे प्रमाण कमी करणे किंवा वैद्यकीय सल्ला घेणे योग्य ठरते.
जास्त अंडी खाल्ल्याने उद्भवू शकणाऱ्या इतर समस्या
अति प्रमाणात अंडी खाल्ल्याने विशेषतः संवेदनशील पचनसंस्था असलेल्या व्यक्तींमध्ये पोट फुगणे आणि अस्वस्थता वाढू शकते.
काही व्यक्तींना मळमळ किंवा त्वचेवर सौम्य प्रतिक्रिया यांसारख्या ॲलर्जीच्या तक्रारी जाणवू शकतात.
प्रथिनांसाठी केवळ अंड्यांवर जास्त अवलंबून राहिल्यास आहारातील इतर आवश्यक पोषक घटकांचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
उच्च कोलेस्टेरॉल किंवा हृदयविकार असलेल्या व्यक्तींनी अंड्यांचे सेवन मर्यादित ठेवणे आवश्यक असू शकते.
अंडी शिजवताना मोठ्या प्रमाणात बटर, चीज किंवा प्रक्रिया केलेले मांस वापरल्यास जेवणातील संतृप्त चरबीचे प्रमाण वाढू शकते.
दिवसातून किती अंडी खाणे सुरक्षित?
तज्ज्ञांच्या मतानुसार, अंडी किती खावीत हे व्यक्तीचे वय, जीवनशैली, आरोग्यस्थिती आणि एकूण आहार यावर अवलंबून असते. आहारतज्ज्ञ रुपाली दत्ता यांच्या मते, निरोगी प्रौढ व्यक्ती आठवड्यातून तीन ते चार वेळा दिवसाला एक अंडी खाऊ शकतात. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून हे प्रमाण सुरक्षित मानले जाते.
लहान मुलांसाठी दररोज एक अंडे फायदेशीर ठरू शकते. वाढ आणि विकासासाठी आवश्यक प्रथिने व इतर पोषक घटक त्यातून मिळतात. मात्र, उच्च कोलेस्टेरॉल किंवा हृदयाशी संबंधित समस्या असलेल्या व्यक्तींनी अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे. अशा व्यक्तींनी वैद्यकीय सल्ल्यानुसार आठवड्यातून सुमारे तीन अंडी खाण्याचा विचार करावा.
आरोग्यासाठी विविध प्रकारची प्रथिने, फळे, भाज्या आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश असलेला संतुलित आहार महत्त्वाचा असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
अंडी शिजवण्याची आरोग्यदायी पद्धत निवडा
अंडी कशी शिजवली जातात याचाही आरोग्यावर परिणाम होतो. अंड्याचे पदार्थ बनवताना जास्त प्रमाणात बटर, क्रीम किंवा चीज वापरल्यास ती जड होऊ शकतात आणि पचनासाठी तुलनेने कठीण ठरू शकतात. त्याऐवजी अंडी उकडणे किंवा कमी तेलात भुर्जी बनवणे हे अधिक आरोग्यदायी पर्याय मानले जाते.
अंडी हा आरोग्यदायी आहाराचा महत्त्वाचा भाग आहे. मात्र, त्यांचे सेवन योग्य प्रमाणात करणे आवश्यक आहे. तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार, मर्यादित प्रमाणात अंडी खाल्ल्यास त्याचे फायदे मिळू शकतात आणि अति सेवनामुळे होणारे संभाव्य दुष्परिणाम टाळता येऊ शकतात.
