अंडी हा प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि इतर पोषक घटकांचा चांगला स्रोत मानला जातो. नाश्त्यापासून विविध पदार्थ आणि बेकिंगपर्यंत अनेक पाककृतींमध्ये अंड्यांचा वापर केला जातो. मात्र, अंडी योग्य पद्धतीने साठवली नाहीत किंवा त्यांची गुणवत्ता खराब झाली असेल, तर त्यातून अन्नजन्य आजारांचा धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे अंडे वापरण्यापूर्वी ते ताजे आहे की खराब झाले आहे, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.
१. वापरण्याची तारीख उलटून गेली आहे
अंड्याच्या पॅकेटवरील तारीख सर्वात आधी तपासा. पॅकिंगची तारीख, विक्रीची अंतिम तारीख किंवा वापरण्याची तारीख यावरून अंड्याच्या ताजेपणाचा अंदाज घेता येतो. मात्र, केवळ तारीख पाहून निर्णय न घेता अंड्याचा वास, कवच आणि आतील स्थितीही तपासा.
२. कवचाला तडा गेला आहे
अंड्याचे कवच हे बाहेरील जंतूंपासून संरक्षण करणारे नैसर्गिक आवरण आहे. कवच फुटलेले किंवा तडे गेलेले असल्यास जंतू आत जाण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे तडे गेलेले अंडे वापरणे टाळणे सुरक्षित ठरते.
३. कवचावर चिकट थर जाणवतो
अंड्याच्या कवचावर चिकट किंवा निसरडा थर दिसत असेल, तर ते खराब होण्याचे लक्षण असू शकते. अशा अंड्याचा वापर न करता ते फेकून द्यावे. अंडे हाताळल्यानंतर हातही व्यवस्थित धुवावेत.
४. कवचावर पांढरट किंवा बुरशीसारखा थर आहे
कवचावर पावडरीसारखा, पांढरट किंवा बुरशीसारखा थर दिसत असल्यास अंडे खराब झालेले असण्याची शक्यता असते. विशेषतः उष्ण किंवा दमट ठिकाणी अंडी चुकीच्या पद्धतीने साठवल्यास अशी समस्या निर्माण होऊ शकते. अशा अंड्यांचे सेवन करू नये.
५. पाण्यात टाकल्यावर अंडे तरंगते
अंड्याची ताजेपणा तपासण्यासाठी पाण्याची चाचणी केली जाते. ताजे अंडे साधारणपणे पाण्यात बुडून आडवे राहते. जुने अंडे मात्र तिरपे होऊ शकते किंवा पाण्यावर तरंगू शकते. मात्र, अंडे तरंगले म्हणजे ते नक्कीच खराब आहे असे नाही. त्यामुळे ते फोडल्यानंतर वास आणि आतील स्थिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
६. अंड्यातून दुर्गंधी येते
अंडे फोडल्यानंतर तीव्र, कुबट किंवा गंधकासारखा वास येत असेल, तर ते खराब झाल्याचे महत्त्वाचे लक्षण आहे. अशा अंड्याचे सेवन करू नये.
७. अंड्याच्या पांढऱ्या भागाचा रंग बदलला आहे
अंड्याचा पांढरा भाग साधारणपणे पारदर्शक किंवा किंचित पांढरट दिसतो. त्याचा रंग गुलाबी किंवा हिरवट झालेला दिसल्यास अंडे खराब झालेले असण्याची शक्यता आहे. मात्र, रक्ताचे छोटे डाग दिसणे हे स्वतःहून अंडे खराब झाल्याचे लक्षण नाही.
८. अंड्याचा पांढरा भाग खूपच पातळ आहे
ताज्या अंड्यातील पांढरा भाग तुलनेने घट्ट असतो. अंडे जुने होत गेल्यास तो अधिक पातळ आणि सहज पसरू शकतो. फक्त पांढरा भाग पातळ आहे म्हणून अंडे खराब आहे असे निश्चित म्हणता येत नाही; इतर संकेतही तपासा.
९. अंड्याचा बलक सपाट किंवा रंग बदललेला दिसतो
ताज्या अंड्याचा बलक साधारणपणे गोलसर आणि घट्ट असतो. अंडे जुने झाल्यास बलक सपाट किंवा कमकुवत होऊ शकतो. मात्र, बलकाचा रंग कोंबडीच्या आहारासह इतर कारणांमुळेही बदलू शकतो. त्यामुळे असामान्य रंगासोबत वास किंवा इतर खराब होण्याची चिन्हे आहेत का, हे पाहणे आवश्यक आहे.
१०. हलवल्यावर आतून आवाज येतो
अंडे हलवल्यावर आतून पाणी हलल्यासारखा आवाज येत असेल, तर ते जुने असण्याची शक्यता असते. अंडे जुने होत गेल्याने त्याच्या आतील हवेची पोकळी वाढते. मात्र, ही चाचणी एकटीच अंडे खराब असल्याचे निश्चित लक्षण नाही.
११. टॉर्चच्या प्रकाशात मोठी हवेची पोकळी दिसते
अंड्याच्या मागून टॉर्चचा प्रकाश टाकल्यास आतील हवेची पोकळी दिसू शकते. ताज्या अंड्यात ही पोकळी लहान असते, तर अंडे जुने होत गेल्यास ती मोठी होते. त्यामुळे अंडे जुने असल्याचा अंदाज येऊ शकतो; मात्र, केवळ यावरून ते खाण्यास अयोग्य आहे असे ठरवू नये.
अंडी वापरण्यापूर्वी 'या' गोष्टी लक्षात ठेवा
अंड्याचे कवच, वास, रंग आणि आतील पोत तपासल्यास ते ताजे आहे की नाही, याचा अंदाज घेता येतो. पाण्यात तरंगणे, हलवल्यावर आवाज येणे किंवा मोठी हवेची पोकळी दिसणे ही प्रामुख्याने अंडे जुने झाल्याची चिन्हे आहेत; ती एकटीच खराब होण्याचा अंतिम पुरावा नाहीत.
अंडी योग्य तापमानात आणि स्वच्छ पद्धतीने साठवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. अंड्याबाबत संशय वाटत असल्यास ते खाण्याचा धोका न पत्करता फेकून देणे अधिक सुरक्षित आहे.
(Disclaimer: यामध्ये दिलेली माहिती सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहेत. नवशक्ति' यातून कोणताही दावा करत नाही.)
