मुंबई : ऑक्टोबर महिना संपत आला असला, तरी मुंबईतील उकाडा आणि दमट हवामानामुळे रात्री झोपताना अनेकांना अस्वस्थ वाटू शकते. दिवसभराच्या धावपळीनंतर थकून घरी आल्यावरही घामामुळे वारंवार जाग येणे, सतत कुस बदलणे किंवा खोलीत गरम हवा जाणवणे, अशा समस्यांचा सामना करावा लागू शकतो. अपुऱ्या झोपेमुळे दुसऱ्या दिवशी थकवा आणि सुस्ती जाणवू शकते.
हवामान आपल्या हातात नसले, तरी बेडरूममधील वातावरण, झोपताना वापरले जाणारे कपडे आणि रात्रीच्या दिनचर्येत काही बदल करून झोप अधिक आरामदायी करता येऊ शकते. रात्री उकाड्यामुळे झोपमोड होत असेल, तर या ५ सोप्या टिप्स नक्की उपयोगी पडतील.
१. बेडरूम थंड आणि हवेशीर ठेवा
दिवसभर खिडकीतून येणाऱ्या उन्हामुळे खोली गरम होऊ शकते. त्यामुळे दुपारच्या वेळी खिडक्यांचे पडदे किंवा ब्लाइंड्स लावून थेट सूर्यप्रकाश रोखण्याचा प्रयत्न करा. संध्याकाळी बाहेरील हवा तुलनेने थंड असेल आणि परिसर सुरक्षित असेल, तर खिडक्या उघडून हवा खेळती ठेवा.
पंख्यामुळे खोलीतील हवा फिरण्यास आणि घामाचे बाष्पीभवन होण्यास मदत होते. मात्र, खोलीत खूप उष्णता असल्यास पंखा पुरेसा ठरणार नाही. एसी वापरत असल्यास आरामदायी तापमान ठेवा आणि त्याचे फिल्टर नियमित स्वच्छ करा.
२. झोपताना हलके आणि सैल कपडे घाला
रात्री झोपताना घातलेल्या कपड्यांचाही झोपेच्या आरामावर परिणाम होतो. उकाड्याच्या दिवसांत सुती, हलके आणि सैल कपडे निवडा. यामुळे शरीराभोवती हवा खेळती राहण्यास मदत होते. खूप घट्ट किंवा उष्णता अडकवणारे कपडे टाळा.
बेडशीट आणि पांघरुण निवडतानाही हीच काळजी घ्या. जाड चादरी किंवा ब्लँकेटऐवजी हलक्या सुती चादरीचा वापर करा. गरज नसताना जाड पांघरुण घेणे टाळल्यास झोपताना अधिक आरामदायी वाटू शकते.
३. झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्याने अंघोळ करा
दिवसभराच्या उकाड्यानंतर घाम आणि चिकटपणा जाणवू लागतो. अशा वेळी झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्याने अंघोळ केल्यास शरीर ताजेतवाने वाटू शकते. अंघोळीनंतर शरीराचे तापमान हळूहळू सामान्य होत असताना झोपेसाठी अनुकूल वातावरण तयार होण्यास मदत होऊ शकते.
पूर्ण अंघोळ करणे शक्य नसेल, तर चेहरा, हात आणि पाय स्वच्छ धुवा. तसेच, दिवसभर पुरेसे पाणी प्या. विशेषतः जास्त घाम येत असल्यास शरीरातील पाण्याची कमतरता होऊ देऊ नका.
४. रात्रीच्या जेवणाकडे लक्ष द्या
झोपण्याच्या अगदी आधी भरपेट जेवण केल्यास पोट जड वाटू शकते आणि झोपताना अस्वस्थता जाणवू शकते. त्यामुळे शक्यतो झोपण्याच्या काही तास आधी रात्रीचे जेवण करा. अतितिखट पदार्थांमुळे काही जणांना छातीत जळजळ किंवा आम्लपित्ताचा त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे आपल्या शरीराला मानवणारे हलके जेवण निवडा.
रात्री उशिरा चहा, कॉफी किंवा कॅफिन असलेली पेये पिणे टाळा. कॅफिनमुळे झोप येण्यास अडथळा निर्माण होऊ शकतो. मद्यपान केल्याने सुरुवातीला झोप येत असल्यासारखे वाटले, तरी झोपेच्या गुणवत्तेवर त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. उकाड्याच्या दिवसांत दिवसभर पुरेसे पाणी पिणेही महत्त्वाचे आहे.
५. शरीर देत असलेल्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नका
उकाड्यामुळे वारंवार झोपमोड होत असेल, तर खोलीतील हवा खेळती आहे का, अंथरुण जास्त जाड आहे का आणि थंडावा मिळवण्यासाठी योग्य व्यवस्था आहे का, हे तपासा. मात्र, उष्णतेमुळे होणाऱ्या त्रासाकडे दुर्लक्ष करू नका.
चक्कर येणे, मळमळणे, डोकेदुखी किंवा असामान्य अशक्तपणा जाणवणे ही उष्णतेशी संबंधित त्रासाची लक्षणे असू शकतात. गोंधळल्यासारखे होणे, बेशुद्ध पडणे किंवा शरीराचे तापमान खूप वाढणे ही गंभीर लक्षणे असू शकतात. अशा वेळी तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या.
रात्री शांत झोपेसाठी 'या' गोष्टी लक्षात ठेवा
हवामानातील उष्णता आणि दमटपणा यामुळे रात्रीची झोप वारंवार मोडत असेल, तर खोली हवेशीर ठेवणे, हलके कपडे वापरणे, झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्याने अंघोळ करणे आणि रात्रीच्या जेवणाच्या वेळा सांभाळणे यांसारख्या सवयी फायदेशीर ठरू शकतात. मात्र, पुरेसा थंडावा असूनही झोपेचा त्रास कायम राहत असेल, तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
टीप : हा लेख सामान्य माहितीसाठी आहे. आरोग्यविषयक त्रास असल्यास वैद्यकीय तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. 'नवशक्ति' यातून कोणताही दावा करत नाही.)
