कोल्हापूर : पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित ज्येष्ठ शिक्षणतज्ज्ञ, समाजसेवक आणि बिहार, त्रिपुरा तसेच पश्चिम बंगालचे माजी राज्यपाल डॉ. डी. वाय. पाटील यांचे मंगळवारी (दि. ४) कोल्हापूर येथे वयोमानानुसार निधन झाले. ते ९० वर्षांचे होते. भारतीय शिक्षण क्षेत्राला नवी दिशा देणाऱ्या या दूरदृष्टीच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या निधनाने शिक्षणविश्वावर शोककळा पसरली असून, देशभरातील राजकीय नेते, शिक्षणतज्ज्ञ, माजी विद्यार्थी आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनी त्यांना श्रद्धांजली अर्पण केली आहे.
शिक्षण क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान
२२ ऑक्टोबर १९३५ रोजी जन्मलेल्या डॉ. ज्ञानदेव यशवंतराव (डी. वाय.) पाटील यांनी आयुष्यभर दर्जेदार शिक्षण सर्वसामान्य विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी काम केले. शिक्षण, समाजसेवा आणि सार्वजनिक जीवनातील उल्लेखनीय योगदानाची दखल घेत भारत सरकारने १९९१ मध्ये त्यांना 'पद्मश्री' पुरस्काराने सन्मानित केले.
१८२ हून अधिक शैक्षणिक संस्था
डॉ. पाटील यांनी स्थापन केलेला डी. वाय. पाटील समूह आज देशातील सर्वात मोठ्या खासगी शैक्षणिक समूहांपैकी एक मानला जातो. या समूहात १८२ हून अधिक शैक्षणिक संस्था, ७ अभिमत विद्यापीठे, आंतरराष्ट्रीय शाळा आणि बहुविशेषता रुग्णालयांचा समावेश आहे.
वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, व्यवस्थापन, कृषी, क्रीडा आणि इतर अनेक शाखांमध्ये उच्च शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देण्यात या संस्थांनी मोठी भूमिका बजावली आहे. गेल्या अनेक दशकांत लाखो विद्यार्थी या संस्थांमधून घडले असून, देश-विदेशात विविध क्षेत्रांत त्यांनी आपला ठसा उमटवला आहे.
राजकीय आणि प्रशासकीय कारकीर्द
शिक्षण क्षेत्राबरोबरच डॉ. पाटील यांनी राजकारण आणि प्रशासनातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांनी महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य म्हणून काम केले. त्यानंतर २००९ ते २०१३ या कालावधीत त्रिपुराचे राज्यपाल म्हणून त्यांनी जबाबदारी सांभाळली. पुढे २०१३ ते २०१४ या काळात ते बिहारचे राज्यपाल होते. २०१४ मध्ये काही काळ त्यांनी पश्चिम बंगालच्या राज्यपालपदाचा अतिरिक्त कार्यभारही सांभाळला.
राज्यपाल म्हणून शिक्षणाला प्राधान्य
राज्यपालपदावर असताना त्यांनी उच्च शिक्षणाचा दर्जा उंचावण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना अधिक संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी विविध उपक्रमांना प्रोत्साहन दिले. शिक्षणसंस्था उभारणी, आरोग्यसेवा आणि समाजकार्यातील त्यांच्या कार्यामुळे त्यांना सर्वपक्षीय नेते आणि समाजातील विविध स्तरांतून आदर मिळाला.
शिक्षण क्षेत्रातील एका युगाचा अस्त
देशभरात व्यावसायिक शिक्षणाची व्याप्ती वाढविण्यात डॉ. पाटील यांचे योगदान मोलाचे मानले जाते. उच्च शिक्षण आणि आरोग्यसेवेची मजबूत पायाभरणी करून त्यांनी असंख्य विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडवले. त्यांच्या निधनाने भारतीय शिक्षण क्षेत्रातील एका युगाचा अंत झाल्याची भावना अनेक मान्यवरांनी व्यक्त केली आहे.
मागे ठेवला समृद्ध वारसा
डॉ. डी. वाय. पाटील यांच्या पश्चात माजी मंत्री आणि काँग्रेस नेते सतेज पाटील, तसेच संजय पाटील आणि अजिंक्य पाटील असा परिवार आहे. त्यांनी उभारलेल्या शैक्षणिक संस्था आजही लाखो विद्यार्थ्यांना शिक्षण देत आहेत. शिक्षण, आरोग्य आणि समाजसेवेचा त्यांचा हा समृद्ध वारसा पुढील अनेक पिढ्यांना प्रेरणा देत राहणार आहे.
