वॉशिंग्टन/नवी दिल्ली : अब्जाधीश मुकेश अंबानी यांची रिलायन्स इंडस्ट्रीज ५० वर्षांत अमेरिकेत पहिली नवीन तेल शुद्धीकरण कारखाना तयार करण्यासाठी भागीदारी करेल, असे अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले. अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठी ही भागीदारी असेल, असे त्यांनी म्हटले आहे.
नवीन रिफायनरी टेक्सासमधील ब्राउन्सविले येथे असेल. ती पूर्णपणे अमेरिकन शेल तेलावर चालविण्यासाठी असेल, असे प्रकल्पाचे संचालन करणारी कंपनी अमेरिका फर्स्ट रिफायनिंगने (एएफआर) म्हटले आहे.
उद्योग तज्ञांच्या मते, या प्रकल्पाची किंमत ४-५ अब्ज डॉलर्सपर्यंत असू शकते. या प्रकल्पामुळे भारतातील एका मोठ्या कंपनीचा अमेरिकेतील ऊर्जा क्षेत्रातील प्रभाव वाढण्याची शक्यता असून दोन्ही देशांतील ऊर्जा सहकार्य अधिक मजबूत होऊ शकते.
रिलायन्सने रिफायनरीमध्ये उत्पादित होणारे इंधन खरेदी करण्यासाठी २० वर्षांचा करार केला आहे. हा प्रकल्प २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत सुरू होणार आहे.
ट्रम्प यांनी ट्रुथ सोशलवरील एका सोशल मीडिया पोस्टमध्ये रिलायन्सला या प्रकल्पात भागीदार म्हणून संबोधले आहे. तो त्यांनी ३०० अब्ज डॉलर्सचा ऐतिहासिक करार असल्याचे म्हटले आहे. तर एएफआरने कंपनीचे नाव न घेता म्हटले आहे की त्यांना "१० आकडी मूल्यांकनावर जागतिक सुपरमेजरकडून ९ आकडी गुंतवणूक मिळाली आहे.
पूर्णत्वानंतर १९७७ मध्ये मॅरेथॉनच्या गॅरीव्हिल, लुईझियाना येथील सुविधा ऑनलाइन आल्यानंतर हा अमेरिकेतील पहिला नवीन मोठा रिफायनिंग प्रकल्प असेल.
रिलायन्स अमेरिकेत बांधणारी ही पहिली तेल शुद्धीकरण कारखाना असेल. गुजरातमधील जामनगर येथे जगातील सर्वात मोठे रिफायनिंग कॉम्प्लेक्स चालवते ज्याची क्षमता १.२४ दशलक्ष बॅरल कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करण्याची आहे.
रिलायन्सची अमेरिकेत ऊर्जा व्यापार, तंत्रज्ञान भागीदारी आणि गुंतवणूकीद्वारे दीर्घकाळापासून व्यावसायिक उपस्थिती आहे. कंपनीने पूर्वी अमेरिकेतील शेल गॅस मालमत्तेत गुंतवणूक केली होती आणि सध्या ती अमेरिकेत भरपूर इंधन विकते.
रिलायन्स अमेरिकन भागीदारांकडून कच्चे तेल, पेट्रोकेमिकल फीडस्टॉक्स आणि तंत्रज्ञानदेखील मिळवते. तर त्यांच्या डिजिटल आणि रिटेल शाखांनी अमेरिकन तंत्रज्ञान कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांसोबत सहकार्याचा शोध घेतला आहे.
फेसबुक आणि गुगलसारख्या कंपन्यांनी अंबानींच्या डिजिटल युनिट, जिओ प्लॅटफॉर्ममध्ये गुंतवणूक केली आहे. तर जनरल अटलांटिकसारख्या अमेरिकन गुंतवणूकदारांनी रिलायन्स रिटेल व्हेंचर्समध्ये अल्पसंख्याक हिस्सा घेतला आहे.
रिलायन्स समूहाने वेळोवेळी अमेरिकन भांडवली बाजारपेठांचा वापर केला आहे आणि ऊर्जा, साहित्य आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांमध्ये अमेरिकन कंपन्यांशी संबंध दृढ करत आहे.
रिलायन्सचे नाव न घेता, एएफआरने म्हटले आहे की, त्यांनी त्याच जागतिक सुपरमेजरसोबत २० वर्षांच्या बंधनकारक ऑफटेक टर्म शीटवर स्वाक्षरी केली आहे. ती केवळ अमेरिकन शेल तेलापासून मिळवलेल्या अमेरिकन उत्पादित ऊर्जेची खरेदी, प्रक्रिया आणि वितरण करण्यासाठी वचनबद्धता सुरक्षित करते.
नव्याने स्वाक्षरी केलेल्या करारांतर्गत, १२५ अब्ज डॉलर्स किमतीचे १.२ अब्ज बॅरल अमेरिकन लाईट शेल ऑइल खरेदी केले जाईल आणि त्यावर प्रक्रिया केली जाईल. एएफआर १७५ अब्ज डॉलर्स किमतीचे ५० अब्ज गॅलन रिफाइंड उत्पादने तयार करेल.
अमेरिकेचा व्यापार असमतोल ३०० अब्ज डॉलर्सने सुधारेल, असे निवेदनात म्हटले आहे.
ट्रम्प यांनी अल्प-ज्ञात गट अमेरिका फर्स्ट रिफायनिंग ऑन ट्रुथ सोशलने या प्रकल्पाची घोषणा केली. त्याला अमेरिकन कामगार, ऊर्जा आणि दक्षिण टेक्सासच्या महान लोकांसाठी एक मोठा विजय, असे संबोधले.
ब्राउन्सव्हिल बंदरावर एक नवीन रिफायनरी, यूएस बाजारपेठांना इंधन देईल, राष्ट्रीय सुरक्षा मजबूत करेल. अमेरिकन ऊर्जा उत्पादन वाढवेल, अब्जावधी डॉलर्सचा आर्थिक परिणाम देईल, असे त्यांनी म्हटले आहे.
ब्राउन्सव्हिल बंदरातील नवीन रिफायनरी प्रथम एलिमेंट फ्युएल्सने प्रस्तावित केली होती. त्याने जून २०२४ मध्ये हायड्रोजन-चालित सुविधेसाठी साइट तयारी पूर्ण केली होती. त्यांनी साइट तयारी पूर्ण केली होती आणि दररोज १६०,००० बॅरल तेल प्रक्रिया करण्याची क्षमता असलेला प्रकल्प उभारण्यासाठी आवश्यक परवानगी मिळाली होती. एलिमेंट फ्युएल्सचे संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉन कॅल्से हे एएफआरचे सीईओ आहेत.
प्रकल्पाचे ठिकाण : ब्राउन्सविले (टेक्सास)
प्रकल्प निर्मित कंपनी : अमेरिका फर्स्ट रिफायनिंग
भारतीय भागीदार कंपनी : रिलायन्स इंडस्ट्रीज
करार कालावधी : २० वर्षे
अपेक्षित खर्च : अंदाजे ४ ते ५ अब्ज डॉलर
तेलाचा प्रकार : शेल ऑइल
प्रकल्प सुरू होण्याचा काळ : २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत
प्रकल्पाची वैशिष्ट्ये
अमेरिकेत ५० वर्षांनंतर उभारली जाणारी
पहिली मोठी तेल रिफायनरी
पूर्णपणे अमेरिकन शेल ऑइलवर चालणारी रिफायनरी
१.२ अब्ज बॅरल हलके शेल तेल प्रक्रिया होणार
अंदाजे ५० अब्ज गॅलन रिफाइंड इंधन उत्पादन
प्रकल्पामुळे अमेरिकेच्या व्यापार तुटीत
३०० अब्ज डॉलरपर्यंत सुधारणा होण्याची शक्यता
अमेरिकन कंपन्यांबरोबर रिलायन्सची भागीदारी
रिलायन्सच्या डिजिटल आणि रिटेल व्यवसायात अनेक अमेरिकन कंपन्यांनी गुंतवणूक केली आहे. अमेरिकेच्या फेसबुक, गुगल, जनरल एटलांटिंक या कंपन्यांनी रिलायन्सच्या जिओ प्लॅटफाॅर्म्स आणि रिलायन्स रिटेलमध्ये गुंतवणूक केली आहे.
रिलायन्सचा अमेरिकेत विस्तार:
रिलायन्स ही आधीपासून अमेरिकेत सक्रिय आहे.
ऊर्जा व्यापार आणि तंत्रज्ञान भागीदारी
अमेरिकेतील शेल गॅस मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक
अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणात इंधन विक्री
गुजरातमधील जामनगर येथे रिलायन्सकडे जगातील सर्वात मोठ्या रिफायनिंग कॉम्प्लेक्सपैकी एक आहे. त्याची क्षमता दिवसाला १२.४ लाख बॅरल कच्चे तेल प्रक्रिया करण्याची आहे.