इस्रायलच्या 'चॅनल १२'च्या वृत्तानुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनाने इराणसमोर सुरू असलेला संघर्ष थांबवण्यासाठी १५ कलमी प्रस्ताव ठेवला आहे. एका अमेरिकी अधिकाऱ्याच्या हवाल्याने ही माहिती दिली असून, वॉशिंग्टनने या चर्चांची माहिती इस्रायललाही दिल्याचे सांगितले जात आहे.
मात्र, इस्रायलला चिंता आहे की, ट्रम्प प्रशासन या अटी अनिवार्य करण्याऐवजी "फ्रेमवर्क करार" करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.
महिनाभराच्या युद्धविरामाचा प्रस्ताव
व्हाइट हाऊसचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि ट्रम्प यांचे निकटवर्तीय जॅरेड कुशनर यांनी एक यंत्रणा तयार केल्याचे सांगितले जाते. यामध्ये एक महिन्याच्या युद्धविरामाची घोषणा करून त्या कालावधीत १५ कलमी प्रस्तावावर चर्चा करण्याचा विचार आहे.
इराणसमोर अमेरिकेच्या प्रमुख अटी
वृत्तानुसार, अमेरिकेने इराणसमोर पुढील महत्त्वाच्या अटी ठेवल्या आहेत:
इराणने आपली अणु क्षमता पूर्णपणे नष्ट करावी.
अण्वस्त्र कार्यक्रम न राबवण्याची कायमची हमी द्यावी.
युरेनियम समृद्धीकरण पूर्णपणे थांबवावे.
६०% समृद्ध केलेले सुमारे ४५० किलो युरेनियम आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेकडे (IAEA) सुपूर्द करावे.
नतांझ, इस्फहान आणि फोर्डो येथील अणु प्रकल्प बंद करावेत.
IAEAला पूर्ण तपासणी व देखरेखीचा अधिकार द्यावा.
प्रादेशिक 'प्रॉक्स' धोरणाचा त्याग करावा.
प्रॉक्सी गटांना निधी, शस्त्रसाठा आणि मदत थांबवावी.
होर्मूज सामुद्रधुनी खुली ठेवावी.
क्षेपणास्त्रांवर मर्यादा घालावी.
भविष्यातील क्षेपणास्त्र वापर फक्त स्वसंरक्षणापुरता मर्यादित ठेवावा.
बदल्यात इराणला काय मिळणार?
या प्रस्तावाच्या बदल्यात इराणला काही सवलती देण्याची तयारी दर्शवण्यात आली आहे:
आंतरराष्ट्रीय निर्बंध पूर्णपणे हटवले जातील
नागरी अणुऊर्जा प्रकल्पासाठी अमेरिकेकडून मदत दिली जाईल
निर्बंध पुन्हा लागू करण्याची 'स्नॅपबॅक' यंत्रणा समाप्त केली जाईल
इराणची सावध भूमिका
'हारेत्झ'च्या वृत्तानुसार, हा प्रस्ताव एका मध्यस्थ देशामार्फत इराणपर्यंत पोहोचवण्यात आला आहे आणि उत्तरासाठी मुदतही देण्यात आली आहे.
इराणने या प्रस्तावावर विचार करण्याची तयारी दर्शवली असली, तरी काही अटी स्वीकारणार नसल्याचे संकेत दिले आहेत.
ट्रम्प यांचे विधान
दरम्यान, ट्रम्प यांनी इराणसोबत चर्चा सुरू असल्याचे सांगितले. "आम्ही सध्या चर्चेत आहोत. ते करार करू इच्छित आहेत. आम्ही जिंकत आहोत," असे त्यांनी म्हटले.
मात्र, इराणने याआधी अशा कोणत्याही चर्चेचे वृत्त फेटाळले होते आणि अमेरिका-इस्रायलने लष्करी कारवाई थांबवल्याशिवाय शांतता शक्य नसल्याचे स्पष्ट केले होते.
या पार्श्वभूमीवर मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत नाजूक बनली असून पुढील घडामोडींवर सर्वांचे लक्ष लागले आहे.