दिवाळी म्हटलं की घराची स्वच्छता, सजावट आणि पूजेची तयारी यांची लगबग सुरू होते. या काळात घरातील देवघर, पूजेची भांडी आणि वर्षभर वापरात नसलेल्या चांदीच्या तसेच तांब्याच्या वस्तू स्वच्छ करण्याकडे विशेष लक्ष दिले जाते. मात्र, बराच काळ कपाटात ठेवलेल्या या भांड्यांवर काळपट थर जमा झाल्याने त्यांची चमक कमी होते. वारंवार घासूनही भांडी पूर्वीसारखी चकाकत नसतील, तर घरात सहज उपलब्ध असलेल्या काही पदार्थांच्या मदतीने ती स्वच्छ करण्याचा प्रयत्न करता येतो. चांदी आणि तांबे या दोन्ही धातूंचे गुणधर्म वेगवेगळे असल्याने त्यांची स्वच्छता करण्याची पद्धतही वेगळी असते. जाणून घेऊया दिवाळीपूर्वी चांदीचे आणि तांब्याचे तांबे स्वच्छ करण्याचे सोपे उपाय.
चांदीची भांडी काळी का पडतात?
चांदीची भांडी बराच काळ वापरली नाहीत, तर त्यांचा रंग काळपट होऊ शकतो. हवेतील गंधकयुक्त घटकांशी चांदीची रासायनिक अभिक्रिया झाल्यामुळे तिच्या पृष्ठभागावर काळसर थर तयार होतो. यामुळे भांड्यांची मूळ चमक कमी होते.
अशावेळी चांदीची भांडी जोरजोरात घासणे टाळावे. त्यामुळे पृष्ठभागावर ओरखडे पडण्याची किंवा भांड्याचा फिनिश खराब होण्याची शक्यता असते. योग्य पद्धतीने स्वच्छता केल्यास हा काळपट थर कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
चांदीचा तांब्या स्वच्छ करण्यासाठी वापरा 'ही' पद्धत
चांदीच्या तांब्यावरील काळपट थर कमी करण्यासाठी ॲल्युमिनियम फॉइल आणि बेकिंग सोड्याचा वापर करता येतो.
साहित्य :
ॲल्युमिनियम फॉइल
गरम पाणी
१ ते २ चमचे बेकिंग सोडा
थोडे मीठ
मऊ कापड
कृती :
१. एका मोठ्या भांड्याच्या तळाशी अॅल्युमिनियम फॉइल अंथरा. त्याची चमकदार बाजू वरच्या दिशेने ठेवा.
२. चांदीचा तांब्या पूर्णपणे बुडेल इतके गरम पाणी भांड्यात घाला.
३. त्यामध्ये एक ते दोन चमचे बेकिंग सोडा आणि थोडे मीठ मिसळा.
४. चांदीचा तांब्या या पाण्यात ठेवून साधारण १५ ते २० मिनिटे राहू द्या.
५. त्यानंतर तांब्या बाहेर काढून स्वच्छ पाण्याने धुवा आणि मऊ कापडाने पूर्णपणे कोरडा करा.
काळजी घ्या : ही पद्धत वापरण्यापूर्वी भांड्यावर चांदीचा मुलामा आहे का, त्यावर नक्षीकाम किंवा इतर धातूंचे भाग आहेत का, हे तपासा. नाजूक किंवा मौल्यवान भांड्यांसाठी उत्पादकाच्या सूचनांचे पालन करणे योग्य ठरते.
तांब्याचा तांब्या स्वच्छ करण्यासाठी लिंबाचा वापर करा
तांब्याच्या भांड्यांवरही कालांतराने काळपट थर आणि डाग जमा होऊ शकतात. हे डाग कमी करण्यासाठी लिंबू आणि मिठाचा वापर करता येतो.
साहित्य :
अर्धे लिंबू
एक चमचा मीठ
स्वच्छ पाणी
मऊ कापड
कृती :
१. अर्ध्या लिंबाच्या कापलेल्या भागावर एक चमचा मीठ पसरवा.
२. या लिंबाने तांब्याच्या भांड्याच्या पृष्ठभागावर हलक्या हाताने गोलाकार पद्धतीने घासा.
३. लिंबातील आम्ल आणि मिठामुळे पृष्ठभागावरील काळपट थर तसेच काही डाग कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
४. स्वच्छतेनंतर तांब्याचे भांडे स्वच्छ पाण्याने व्यवस्थित धुवा.
५. मऊ कापडाने ते लगेच कोरडे करा, जेणेकरून पाण्याचे डाग राहणार नाहीत.
महत्त्वाची सूचना : तांब्याच्या भांड्याच्या आतील बाजूस वेगळा मुलामा असेल किंवा त्यावर सजावटीचे काम असेल, तर लिंबू-मिठाचा वापर करण्यापूर्वी काळजी घ्या.
दिवाळीपूर्वी पूजेची भांडी स्वच्छ करताना 'या' गोष्टी लक्षात ठेवा
भांडी स्वच्छ करण्यासाठी खूप कठीण स्क्रबर किंवा वायरचा वापर टाळा.
स्वच्छतेनंतर भांडी पाण्याने नीट धुऊन पूर्णपणे कोरडी करा.
चांदी आणि तांब्याची भांडी स्वच्छ करण्यासाठी धातूनुसार योग्य पद्धत निवडा.
भांड्यांवर विशेष मुलामा, नक्षीकाम किंवा मौल्यवान सजावट असल्यास आधी उत्पादकाच्या सूचना तपासा.
दिवाळीच्या लक्ष्मीपूजनासाठी चांदीचे आणि तांब्याचे तांबे वापरणार असाल, तर ऐनवेळी धावपळ होऊ नये म्हणून त्यांची स्वच्छता आधीच करून ठेवा. घरात उपलब्ध असलेल्या साध्या पदार्थांच्या मदतीने भांड्यांवरील काळपट थर कमी करण्याचा प्रयत्न करता येतो. मात्र, भांड्याचा प्रकार आणि त्यावरील मुलामा लक्षात घेऊनच स्वच्छतेची पद्धत निवडणे महत्त्वाचे आहे.