लातूर जिल्ह्यात उष्णतेच्या तीव्र तडाख्यात ९ महिन्यांच्या चिमुरडीचा मृत्यू झाल्याची हृदयद्रावक घटना समोर आल्यानंतर पालकांची चिंता वाढली आहे. टिनच्या छपराच्या घरात झोपलेल्या या बाळाचा उकाड्यामुळे मृत्यू झाल्याची प्राथमिक माहिती समोर आली आणि वाढत्या तापमानाचा लहान मुलांवर किती गंभीर परिणाम होऊ शकतो, याची पुन्हा एकदा जाणीव झाली. उन्हाळ्यात पालकांनी अधिक सतर्क राहणे गरजेचे आहे.
लहान मुले उष्णतेला अधिक संवेदनशील का?
लहान मुलांच्या शरीरातील तापमान नियंत्रण यंत्रणा पूर्णपणे विकसित झालेली नसते. त्यामुळे त्यांना उकाडा, घाम आणि उष्माघाताचा धोका मोठ्यांच्या तुलनेत अधिक असतो. लहान मुलांना तहान लागली तरी ती ते स्पष्टपणे सांगू शकत नाहीत. परिणामी शरीरात पाण्याची कमतरता झपाट्याने निर्माण होऊ शकते आणि त्याचा थेट परिणाम आरोग्यावर होतो.
मुलांना पुरेसे पाणी देणे अत्यंत महत्त्वाचे
उन्हाळ्यात मुलांच्या शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ देऊ नये. सहा महिन्यांवरील मुलांना वेळोवेळी पाणी द्यावे. लहान बाळांना आईचे दूध वारंवार द्यावे, कारण आईचे दूध हेच त्यांच्यासाठी पाणी आणि पोषणाचा उत्तम स्रोत असते. मुलांच्या ओठांना कोरड पडणे, वारंवार रडणे, सुस्ती येणे ही निर्जलीकरणाची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात.
दुपारच्या कडक उन्हात बाहेर नेणे टाळा
सकाळी ११ ते दुपारी ४ या वेळेत उन्हाचा तडाखा सर्वाधिक असतो. या काळात लहान मुलांना घराबाहेर नेणे शक्यतो टाळावे. जर बाहेर जाणे आवश्यक असेल, तर मुलांना हलक्या रंगाचे, सैल आणि सुती कपडे घालावेत. डोक्यावर टोपी, छत्री किंवा कापडाचा वापर करावा.
घरात थंडावा ठेवणे गरजेचे
उन्हाळ्यात घरातील तापमान कमी ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विशेषत: टिनच्या छपराच्या घरात दुपारच्या वेळी उष्णता झपाट्याने वाढते. अशा वेळी खिडक्या उघड्या ठेवाव्यात, हवा खेळती राहील याची काळजी घ्यावी. शक्य असल्यास पंखा, कूलर किंवा ओल्या कापडाचा वापर करून घरात थंडावा ठेवावा. लहान मुलांना बंद, हवेशीर नसलेल्या खोलीत एकटे झोपवू नये.
मुलांच्या आहारात हलके आणि पचायला सोपे पदार्थ द्या
उन्हाळ्यात मुलांना जड, तळलेले आणि मसालेदार पदार्थ देणे टाळावे. त्याऐवजी दही, ताक, फळांचा रस, नारळपाणी, पातळ खिचडी, डाळीचे पाणी, फळांचा गर असे पचायला हलके पदार्थ द्यावेत. लहान मुलांच्या आहारात पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ असावेत.
'ही' लक्षणे दिसली तर त्वरित डॉक्टरांकडे जा
मुलाला जास्त घाम येणे, अंग गरम होणे, त्वचा कोरडी पडणे, उलटी होणे, सतत रडणे, सुस्ती येणे, डोळे खोल जाणे, श्वास घ्यायला त्रास होणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. ही उष्माघात किंवा निर्जलीकरणाची लक्षणे असू शकतात.
पालकांनी सतर्क राहणेच सर्वात महत्त्वाचे
उन्हाळ्यात लहान मुलांची काळजी घेण्यासाठी सतत निरीक्षण आणि योग्य खबरदारी हाच सर्वोत्तम उपाय आहे. लातूरसारख्या घटना टाळायच्या असतील, तर पालकांनी उष्णतेकडे दुर्लक्ष न करता वेळीच काळजी घेणे गरजेचे आहे. थोडी सतर्कता आणि योग्य काळजी घेतली, तर चिमुकल्यांना उन्हाळ्यात सुरक्षित ठेवणे शक्य आहे.
(Disclaimer: यामध्ये दिलेली माहिती सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. नवशक्ति' यातून कोणताही दावा करत नाही.)