डोक्यात ठणका जाणवणे किंवा धडधडणारी वेदना होणे हा त्रास अनेकांना अधूनमधून जाणवतो. ही वेदना डोक्याच्या एका किंवा दोन्ही बाजूंना होऊ शकते. मायग्रेन हे त्यामागील एक प्रमुख कारण असले तरी डिहायड्रेशन, ताणतणाव, अपुरी झोप, सायनसचा त्रास, वेळेवर जेवण न करणे किंवा स्क्रीनसमोर जास्त वेळ घालवणे यामुळेही डोकेदुखी होऊ शकते. त्यामुळे वारंवार होणारी डोकेदुखी नेमकी कशामुळे होते, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
डोक्यात ठणका जाणवणे हे प्रमुख लक्षण
Throbbing headache म्हणजे डोक्यात ठोके लागल्यासारखी किंवा धडधडणारी वेदना. ही वेदना डोक्याच्या एका बाजूला किंवा दोन्ही बाजूंना जाणवू शकते. काही वेळा त्यासोबत मळमळ, उलटी, प्रकाश किंवा मोठ्या आवाजाची संवेदनशीलता अशी लक्षणेही दिसू शकतात.
डोकेदुखीसोबत 'ही' लक्षणेही जाणवू शकतात
काही व्यक्तींना डोकेदुखी सुरू होण्यापूर्वी डोळ्यांसमोर चमकणे किंवा दृष्टी धूसर होणे जाणवू शकते. याशिवाय चक्कर येणे, लक्ष केंद्रित करण्यास त्रास होणे किंवा तीव्र आवाज आणि वास सहन न होणे अशी लक्षणेही काही प्रकारच्या डोकेदुखीत दिसू शकतात.
मायग्रेनपासून ताणतणावापर्यंत अनेक कारणं
डोक्यात ठणका जाणवण्यामागे मायग्रेन, ताणतणाव आणि चिंता, शरीरात पाण्याची कमतरता, अपुरी किंवा अनियमित झोप, सायनसचा संसर्ग आणि हार्मोन्समधील बदल अशी विविध कारणे असू शकतात. काही जणांमध्ये कॉफी किंवा चहा अचानक कमी केल्यानेही डोकेदुखी होऊ शकते.
स्क्रीनसमोर जास्त वेळ बसताय?
मोबाइल, कॉम्प्युटर किंवा इतर स्क्रीनकडे बराच वेळ पाहिल्याने डोळ्यांवर ताण येऊ शकतो. त्यामुळे डोकेदुखी वाढण्याची शक्यता असते. त्याचबरोबर वेळेवर जेवण न करणे किंवा जेवणात दीर्घ अंतर पडणे हेही डोकेदुखीचे कारण ठरू शकते.
डोकेदुखी कमी करण्यासाठी पाणी प्या
शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी पुरेसे पाणी प्यावे. डोकेदुखी सुरू झाल्यास काही वेळ शांत आणि अंधाऱ्या खोलीत विश्रांती घेणे फायदेशीर ठरू शकते. कपाळावर किंवा मानेवर थंड पाण्याची पट्टी किंवा कोल्ड कॉम्प्रेस ठेवण्यानेही काही जणांना आराम मिळू शकतो.
जेवणाची वेळ चुकवू नका
नियमित आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. वारंवार जेवण टाळणे किंवा खूप वेळ उपाशी राहणे टाळावे. तसेच डोकेदुखी वाढवणारे पदार्थ किंवा सवयी स्वतःच्या बाबतीत कोणत्या आहेत, याकडे लक्ष द्यावे. मद्यपान, अतिरिक्त कॅफिन किंवा काही प्रक्रिया केलेले पदार्थ काही व्यक्तींमध्ये डोकेदुखीचा त्रास वाढवू शकतात.
स्क्रीनपासून ब्रेक घेणेही गरजेचे
कामासाठी सतत स्क्रीनसमोर बसावे लागत असल्यास मध्येच काही मिनिटांचा ब्रेक घ्यावा. डोळ्यांना आणि शरीराला विश्रांती देणे महत्त्वाचे आहे. दीर्घ श्वसन, ध्यान किंवा सौम्य योगासने ताणतणाव कमी करण्यास मदत करू शकतात.
Sujok Therapy चा पर्याय?
तज्ज्ञांच्या मते, Sujok Therapy मध्ये अंगठ्यावरील डोकेदुखीशी संबंधित मानल्या जाणाऱ्या भागावर हलका दाब देण्याची पद्धत सांगितली आहे. त्यानंतर काळी मिरी त्या भागावर मेडिकल ॲडहेसिव्ह टेपच्या मदतीने दोन ते तीन तास लावून ठेवण्याचा उपाय सांगितला जातो.
मात्र, Sujok किंवा seed therapy ही डोकेदुखीवरील सिद्ध वैद्यकीय उपचारपद्धती नाही. त्यामुळे ती डॉक्टरांनी सांगितलेल्या उपचारांचा पर्याय मानू नये. या पद्धतीचा वापर करायचा असल्यास प्रशिक्षित तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
वारंवार डोकेदुखी होत असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
डोकेदुखी वारंवार होत असेल, तीव्र होत असेल किंवा नेहमीच्या डोकेदुखीपेक्षा वेगळी वाटत असेल तर स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. विशेषतः अचानक आणि अत्यंत तीव्र डोकेदुखी, दृष्टी किंवा बोलण्यात बदल, हात-पाय अशक्त होणे, बेशुद्ध पडणे किंवा सतत उलट्या यांसारखी गंभीर लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे आवश्यक आहे.