कधी बोगस ई-चलन, कधी वीज बिल, तर कधी गॅस बिलाच्या नावाखाली नागरिकांची फसवणूक करणाऱ्या सायबर भामट्यांनी आता नवा मार्ग शोधला आहे. व्हॉट्सॲपवर लग्नपत्रिका पाठवण्याच्या बहाण्याने नागरिकांच्या मोबाइलमध्ये धोकादायक फाइल इंस्टॉल करून बँक खात्यांतील पैसे लंपास केले जात आहेत. अशाच एका प्रकारात गोवंडीतील ६० वर्षीय व्यावसायिकाला तब्बल ३ लाख ६१ हजार रुपयांचा फटका बसला आहे. विशेष म्हणजे, ही लग्नपत्रिका त्यांना ओळखीच्या व्यक्तीच्या व्हॉट्सॲप क्रमांकावरून आली होती.
लग्नपत्रिकेची फाइल उघडताच मोबाइल हँग
गोवंडी स्टेशन रोड परिसरात राहणारे प्रमोद काशिनाथ बहाळकर यांचं नवी मुंबईतील ऐरोली येथे मेडिकल दुकान आहे. १९ सप्टेंबर रोजी त्यांच्या ओळखीतील नाना वाणी यांच्या व्हॉट्सॲप क्रमांकावरून त्यांना 'SHADI NIMNTARAN CARD.APK' नावाची फाइल आली. वाणी यांच्या मुलाच्या लग्नाची बोलणी सुरू असल्याने बहाळकर यांना ती खरी लग्नपत्रिका वाटली. कामात व्यस्त असल्यामुळे त्यांनी ती लगेच उघडली नाही.
२१ सप्टेंबर रोजी रात्री साडेदहाच्या सुमारास त्यांनी फाइल डाउनलोड करून उघडली. त्यानंतर त्यांचा मोबाइल अचानक हँग झाला. मोबाइलमध्ये जागा कमी असल्यामुळे असं झालं असावं, असं समजून त्यांनी फोन बंद केला. दुसऱ्या दिवशी मोबाइल व्यवस्थित सुरू झाल्याने त्यांनी या प्रकाराकडे दुर्लक्ष केलं.
श्रीलंकेत असताना बँक खात्यातून पैसे गायब
बहाळकर कुटुंबासह श्रीलंकेला पर्यटनासाठी गेले होते. २७ सप्टेंबर रोजी त्यांना बँक खात्यांतून पैसे काढल्याचे मेसेज येऊ लागले. त्यांच्या ॲक्सिस बँक खात्यातून १ रुपया, ५ हजार रुपये आणि ९० हजार रुपये, तर स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या खात्यातून २२ हजार रुपये काढण्यात आल्याचे मेसेज आले. हे व्यवहार आपण केलेले नसल्याचं लक्षात येताच त्यांनी तातडीने बँकेशी संपर्क साधून पुढील व्यवहार थांबवण्याची विनंती केली. त्यांनी सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वरही तक्रार नोंदवली.
मुंबईत परतल्यानंतर त्यांनी मोबाइल तपासण्यासाठी दिला असता त्यामध्ये संशयास्पद APK फाइल आढळली. त्यानंतर मोबाइल फॉरमॅट करण्यात आला. मात्र, तक्रार करूनही ५ ऑक्टोबर रोजी त्यांच्या बँक खात्यांतून आणखी पैसे काढण्यात आले. अशा प्रकारे दोन्ही खात्यांतून एकूण ३ लाख ६१ हजार रुपये इतर खात्यांमध्ये वळवण्यात आल्याचं तक्रारीत म्हटलं आहे.
ओळखीच्या व्यक्तीचा मोबाइलही हॅक
या प्रकरणात आणखी एक धक्कादायक बाब समोर आली. बहाळकर यांनी नाना वाणी यांच्याकडे लग्नपत्रिकेबाबत चौकशी केली असता, आपलाही मोबाइल हॅक झाल्याचं वाणी यांनी सांगितलं. आपल्या नकळत व्हॉट्सॲपवरील अनेक ओळखीच्या व्यक्तींना ही फाइल पाठवण्यात आली होती, असंही त्यांनी सांगितलं. त्यामुळे मित्र किंवा नातेवाईकांच्या क्रमांकावरून आलेली फाइलही धोकादायक असू शकते.
अशी होते APK फाइलद्वारे फसवणूक
सायबर भामटे लग्नपत्रिका, ई-चलन किंवा इतर कागदपत्रांच्या नावाखाली APK फाइल पाठवतात. APK ही अँड्रॉइड मोबाइलमध्ये ॲप इंस्टॉल करण्यासाठी वापरली जाणारी फाइल असते.
नागरिकांनी अशी संशयास्पद फाइल इंस्टॉल करून तिला आवश्यक परवानग्या दिल्यास मोबाइलमधील संवेदनशील माहिती गुन्हेगारांच्या हाती लागू शकते. काही हानिकारक ॲप्सच्या मदतीने मेसेज, ओटीपी किंवा बँकिंगशी संबंधित माहिती मिळवून आर्थिक फसवणूक केली जाऊ शकते.
फसवणूक टाळण्यासाठी काय काळजी घ्याल?
व्हॉट्सॲपवर आलेली अनोळखी APK फाइल डाउनलोड किंवा इन्स्टॉल करू नका.
ओळखीच्या व्यक्तीने फाइल पाठवली तरी आधी फोन करून खात्री करा.
लग्नपत्रिकेच्या फाइलच्या नावाच्या शेवटी .apk असल्यास सावध व्हा.
अनोळखी ॲप्सना मोबाइलमधील मेसेज आणि इतर संवेदनशील माहिती वापरण्याची परवानगी देऊ नका.
बँक खात्यातून अनोळखी व्यवहार झाल्यास तातडीने बँकेशी संपर्क साधा.
महत्त्वाचं : सायबर फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० या हेल्पलाइनवर संपर्क साधा किंवा cybercrime.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवा.
या प्रकरणी गोवंडी पोलिसांनी अज्ञात व्यक्तींविरोधात गुन्हा दाखल केला असून, पुढील तपास सुरू आहे.