मुंबई : अन्न व औषध प्रशासनाने 'एफडीए' भेसळविरोधी मोहीम तीव्र केल्यानंतर राज्यात दैनंदिन दूध पुरवठ्यात सुमारे २० लाख लिटरची घट झाल्याचा दावा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी केला आहे. अस्सल दुधाचे उत्पादन कमी न होता पुरवठा साखळीतून भेसळयुक्त दूध बाहेर पडल्यामुळे ही घट झाल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
दूध भेसळीविरोधातील कारवाई तीव्र झाल्यानंतर अनेक दूध उत्पादक शेतकऱ्यांनी आपल्या कार्यालयात भेट देऊन गाय आणि म्हशीच्या दुधाच्या दरात सुमारे २० ते ३० टक्क्यांनी वाढ झाल्याची माहिती दिल्याचे मुंढे यांनी सांगितले. शेतकऱ्यांच्या मते, भेसळयुक्त दुधाची उपलब्धता कमी झाल्याने अस्सल दुधाची मागणी वाढली असून त्यांना अधिक चांगला दर मिळण्यास मदत झाली आहे. दरम्यान, दूध उपलब्धतेत घट झाल्याचा दावा आणि शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या दरात वाढ झाल्याच्या नोंदीमुळे या कारवाईचा आर्थिक परिणाम दिसून येतो. मात्र, २० लाख लिटरची घट पूर्णपणे भेसळयुक्त दूध हटवल्यामुळेच झाली की कसे, हे निश्चित करण्यासाठी खरेदीची स्वतंत्र आकडेवारी महत्त्वाची ठरणार आहे.
दुधाला चांगला दर
'उत्पादन घटलेले नाही, तर भेसळयुक्त दूध कमी झाले आहे. उपलब्धता कमी झाल्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या दुधाचा चांगला दर मिळत आहे', असे मुंढे म्हणाले.
पनीरसाठी दुधावर अवलंबून
अॅनालॉग पनीरवरील बंदीमुळेही अस्सल दुधाच्या मागणीत भर पडली आहे. गैरदुग्ध पर्यायांचा वापर करण्याऐवजी उत्पादकांना आता पनीर निर्मितीसाठी दुधावर अवलंबून राहावे लागत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
व्यापक अन्न सुरक्षा मोहीम
दिवाळीदरम्यान 'एफडीए'ने राबवलेल्या व्यापक अन्न सुरक्षा मोहिमेचाही मुंढे यांनी उल्लेख केला. त्या काळात अधिकाऱ्यांनी राज्यभरात तपासण्या केल्या असून विशेषतः मिठाईची दुकाने तसेच मिठाई तयार व विक्री करणाऱ्या आस्थापनांवर लक्ष केंद्रित केले होते. घटकांची गुणवत्ता तपासणे, भेसळ शोधणे आणि असुरक्षित अन्नपदार्थ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापासून रोखणे यावर विभागाने भर दिला होता.
दोषींवर गुन्हे दाखल
मुंढे यांनी २५ मे रोजी पदभार स्वीकारल्यानंतर 'एफडीए'ने अंमलबजावणी मोहीम अधिक तीव्र केली. विभागाने व्यापक तपासण्या आणि धाडी टाकत भेसळयुक्त दूध जप्त केले असून या बेकायदा व्यापारात कथित सहभाग असलेल्यांविरुद्ध प्रथम माहिती अहवाल 'एफआयआर' दाखल केले आहेत. कृत्रिम आणि भेसळयुक्त दुधाची निर्मिती व वितरण करणाऱ्या आस्थापनांवर ही कारवाई केंद्रित करण्यात आली आहे.
तपासण्या, कारवाई सुरूच ठेवणार
अन्नपुरवठा साखळीत नियमांचे पालन सुधारण्यासाठी सातत्यपूर्ण अंमलबजावणी आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई आवश्यक असल्याचे आयुक्तांनी सांगितले. अन्न गुणवत्ता आणि ग्राहक सुरक्षेशी तडजोड करणाऱ्यांविरुद्ध तपासण्या व कारवाई सुरू ठेवण्याचा विभागाचा मानस आहे.