मुंबई : काँग्रेस नेत्या सोनिया गांधी यांच्या 'बिलाँगिंग : अ जर्नी ऑफ लव्ह' या आत्मचरित्रावरून महाराष्ट्रात राजकीय वाद निर्माण झाला आहे. या पुस्तकात स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांचा अपमान केल्याचा आरोप करत एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेने बुधवारी (दि. १८) पुस्तकाच्या वितरणाला विरोध केला. तसेच, महाराष्ट्रात या पुस्तकावर बंदी घालण्याची मागणीही पक्षाने केली. या निषेधार्थ शिवसेनेच्या नेत्यांनी पत्रकार परिषदेत पुस्तकाच्या प्रतींची पाने फाडून निषेध नोंदवला.
शिवसेनेच्या नेत्या शायना एन. सी., संजय निरुपम आणि आनंद दुबे यांनी पत्रकार परिषदेत सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्रातील सावरकरांविषयीच्या मजकुरावर आक्षेप घेतला. या पुस्तकातून सावरकरांची प्रतिमा मलिन करण्याचा आणि इतिहासातील वास्तव झाकण्याचा प्रयत्न होत असल्याचा आरोप त्यांनी केला. तसेच हार्परकॉलिन्स या प्रकाशन संस्थेने पुस्तकातील पृष्ठ क्रमांक २०१ आणि ४४३ वरील मजकूर काढून टाकावा, अशी मागणीही करण्यात आली.
महाराष्ट्रात पुस्तकावर बंदी घालण्याची मागणी
शिवसेनेचे प्रवक्ते संजय निरुपम यांनी आत्मचरित्रातील मजकुरावर आक्षेप घेतला. केवळ निषेध करून पक्ष थांबणार नसून, महाराष्ट्र सरकारने या पुस्तकावर बंदी घालावी आणि राज्यात त्याची विक्री होऊ देऊ नये, अशी मागणी त्यांनी केली.
सावरकरांविषयी शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांना असलेल्या आदराची आठवण करून देताना निरुपम यांनी काँग्रेसच्या भूमिकेवर टीका केली. सावरकरांविषयी काँग्रेसच्या मनात द्वेष असल्याचा आरोपही त्यांनी केला. यावेळी त्यांनी मणिशंकर अय्यर यांच्या सावरकरांविषयीच्या वक्तव्यांनंतर बाळासाहेब ठाकरे यांनी केलेल्या निषेधाचा संदर्भ दिला.
आत्मचरित्रात सावरकरांबाबत नेमका उल्लेख काय?
सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्रातील एका परिच्छेदात सावरकरांनी ब्रिटिश सरकारकडे दयेचे अर्ज केले होते, असा उल्लेख आहे. तसेच ब्रिटिश सत्ताधाऱ्यांना पत्रे लिहिल्याचा आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या काही सदस्यांनी ब्रिटिश अधिकाऱ्यांना माहिती पुरवल्याचा दावाही या मजकुरात करण्यात आला आहे. यावरूनच शिवसेनेच्या नेत्यांनी आक्षेप घेतला आहे. पुस्तकातील संबंधित मजकूर हटवण्याची मागणी करत प्रकाशक हार्परकॉलिन्सलाही त्यांनी लक्ष्य केले.
शायना एन. सी. यांची सोनिया गांधींवर टीका
शिवसेनेच्या राष्ट्रीय सचिव आणि प्रवक्त्या शायना एन. सी. यांनीही सोनिया गांधी यांच्यावर टीका केली. सावरकरांना हिंदुत्वाचे व्यापक स्वरूप समजले नव्हते, अशा आशयाची मांडणी आत्मचरित्रात करण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला. सावरकर हे हिंदुत्वाचा आत्मा असल्याचे बाळासाहेब ठाकरे नेहमी सांगत असत, असेही त्या म्हणाल्या.
सावरकरांनी आपले आयुष्य देशासाठी समर्पित केले असताना त्यांच्याबद्दल अशा प्रकारचे विधान करण्याचा अधिकार सोनिया गांधी यांना कोणी दिला, असा सवाल शायना एन. सी. यांनी उपस्थित केला. तसेच सोनिया गांधी यांनी आत्मचरित्रातून इतिहासातील वास्तव झाकण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप करत संबंधित पाने पुस्तकातून काढून टाकण्याची मागणी त्यांनी पुन्हा केली.
सावरकरांविरोधात विषारी मजकूर असल्याचा आरोप
पत्रकार परिषदेत बोलताना शिवसेना नेते आनंद दुबे यांनी पुस्तकातील मजकुरावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली. सावरकर हे त्याग, तपस्या आणि कठोर साधनेचे प्रतीक असून पक्ष त्यांचा अवमान सहन करणार नाही, असे त्यांनी सांगितले.
दुबे यांच्या मते, पुस्तकात सावरकरांविरोधात विषारी मजकूर लिहिण्यात आला आहे. सावरकरांनी अंदमानच्या सेल्युलर तुरुंगात अनेक वर्षे कठोर यातना सहन केल्या. त्यामुळे त्यांच्याविषयी अशा प्रकारची टिप्पणी करणे शिवसेनेला मान्य नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
उद्धव ठाकरे गटाच्या भूमिकेवरही प्रश्न
या मुद्द्यावरून शिवसेनेच्या नेत्यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना ठाकरे गटालाही लक्ष्य केले. ज्या पुस्तकात सावरकरांविषयी आक्षेपार्ह मजकूर असल्याचा आरोप केला जात आहे, त्या पुस्तकाची प्रत हसतमुखाने कशी स्वीकारू शकता, असा सवाल पत्रकार परिषदेत उपस्थित करण्यात आला. तसेच सावरकरांना भारतरत्न मिळावे यासाठी प्रयत्न करणारे उद्धव ठाकरे आता या मुद्द्यावर आवाज उठवणार का, असा प्रश्नही नेत्यांनी विचारला.
यावेळी २००४ मधील एका घटनेची आठवण करून देण्यात आली. सावरकरांविषयीच्या वक्तव्याच्या निषेधार्थ तत्कालीन शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी मणिशंकर अय्यर यांच्या पुतळ्याला जोडे मारले होते. त्या घटनेचा फोटोही पत्रकार परिषदेत दाखवण्यात आला. बाळासाहेब ठाकरे यांनी घेतलेल्या भूमिकेप्रमाणेच उद्धव ठाकरेही आता भूमिका घेणार का, असा सवाल करत शिंदेंच्या शिवसेनेच्या नेत्यांनी ठाकरे गटाला लक्ष्य केले.
दरम्यान, सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्रावर महाराष्ट्रात बंदी घालण्याची मागणी शिंदेंच्या शिवसेनेने कायम ठेवली आहे. पुस्तकातील सावरकरांविषयीच्या उल्लेखांवरून सुरू झालेला हा वाद आता शिवसेनेच्या दोन्ही गटांमधील राजकीय टीकेचाही विषय ठरला आहे.