गुजरात : विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने सुरतमधील वीर नर्मद दक्षिण गुजरात विद्यापीठाने (VNSGU) महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांच्या वसतिगृहांमध्ये आत्महत्येचा प्रयत्न रोखण्यासाठी विशेष यंत्रणा असलेले ३८८ 'अँटी-सुसाइड' छताचे पंखे बसवण्यात येणार आहेत. विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. किशोरसिंह चावडा यांनी या यंत्रणेचे प्रात्यक्षिक पाहिले असून, विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
वजन वाढताच पंख्याची सुरक्षा यंत्रणा सक्रिय
कुलगुरू डॉ. किशोरसिंह चावडा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या विशेष पंख्यांमध्ये नेहमीच्या पंख्यांपेक्षा वेगळी सुरक्षा यंत्रणा बसवण्यात आली आहे. पंख्यावर १० किलोपेक्षा जास्त वजन पडल्यास त्यातील स्प्रिंग यंत्रणा कार्यरत होते. त्यामुळे पंखा खाली झुकतो आणि त्याचा वीजपुरवठा आपोआप बंद होतो. या तंत्रज्ञानामुळे पंख्याचा गैरवापर करून जीवघेणा प्रकार घडण्याचा धोका कमी करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
कुलगुरूंनी स्वतः या यंत्रणेचे प्रात्यक्षिक पाहून तिची कार्यपद्धती तपासली. या विशेष पंख्यांची किंमत प्रत्येकी सुमारे १,५०० रुपये असल्याची माहिती आहे. विद्यापीठ अनुदान आयोग (UGC), सर्वोच्च न्यायालय, केंद्र सरकार आणि गुजरात सरकार यांनी जारी केलेल्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याचे विद्यापीठ प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
वसतिगृहांत ८०० हून अधिक विद्यार्थी
वीर नर्मद दक्षिण गुजरात विद्यापीठाच्या मुला-मुलींच्या वसतिगृहांमध्ये मिळून ८०० हून अधिक विद्यार्थी वास्तव्यास आहेत. या विद्यार्थ्यांची सुरक्षितता लक्षात घेऊन विशेष यंत्रणा असलेले पंखे बसवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. पंख्यावर अतिरिक्त भार पडल्यास सुरक्षा यंत्रणा सक्रिय होऊन संभाव्य दुर्घटना टाळण्यास मदत होईल, अशी या पंख्यांची रचना आहे.
मानसिक तणावातून एखाद्या विद्यार्थ्याने आत्महत्येचा प्रयत्न केल्यास संभाव्य धोका कमी करणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे. शैक्षणिक संस्थांमधील विद्यार्थ्यांची सुरक्षा हा महत्त्वाचा विषय बनला असताना विद्यापीठाने उचललेले हे पाऊल चर्चेत आले आहे.
तांत्रिक उपायांसोबत मानसिक आधारही महत्त्वाचा
वाढता शैक्षणिक ताण आणि मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्या लक्षात घेता, वसतिगृहांमध्ये सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यासाठी अशा उपाययोजना महत्त्वाच्या ठरत आहेत. मात्र, केवळ तांत्रिक उपायांनी विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्या पूर्णपणे सुटू शकत नाहीत. त्यामुळे सुरक्षा यंत्रणांसोबतच मानसिक तणावाचा सामना करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना वेळेवर समुपदेशन, भावनिक आधार आणि आवश्यक मदत मिळेल, अशी व्यवस्था निर्माण करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.