मुंबई : पश्चिम आशियातील संकटाचे पुन्हा उफाळून येणे आणि जागतिक मध्यवर्ती बँकांनी केलेल्या व्याजदर वाढीमुळे वाढत्या महागाईच्या दबावाखाली रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ऑक्टोबरच्या पतधोरण आढाव्यात रेपो दरात ०.२५ टक्क्यांपर्यंत वाढ करण्याची शक्यता आहे, असे अर्थतज्ज्ञ आणि बँकर्सचे म्हणणे आहे.

१६ अर्थतज्ज्ञ आणि बँकर्सच्या 'पीटीआय' पोलनुसार, आगामी धोरणात आरबीआयने व्याजदर वाढवल्यास, २०२५ मध्ये दर कपात झाल्यानंतर आणि त्यानंतर दिलेला लांब विश्रांतीचा काळ संपून व्याजदर धोरणात उलथापालथ झाल्याचे दिसून येईल.

पीटीआय पोलमधील बहुतांश सहभागींनी बुधवारच्या आगामी धोरण आढाव्यात आक्रमक सुरासह दर वाढीचा अंदाज वर्तवला आहे. धोरणाच्या भूमिकेत बदल होईल की नाही याबद्दल मात्र मते विभक्त असल्याचे दिसते.

यापूर्वी फेब्रुवारी २०२३ मध्ये आरबीआयने रेपो दरात ०.२५ टक्क्यांनी वाढ करून तो ६.५० टक्के केला होता; त्यानंतर २०२३-२४ मध्ये दर कायम ठेवले आणि २०२५ मध्ये दर कपात चक्र सुरू केले. सध्या आरबीआयचा पॉलिसी रेपो दर ५.२५ टक्के आहे.

वित्त वर्ष २०२७ मध्ये अपेक्षित दरवाढीच्या संख्येबाबत, तज्ज्ञांच्या मते किमान दोन वाढी होऊ शकतात, तर अनेक जणांना या वित्त वर्षभरात दोन ते तीन वाढी अपेक्षित आहेत. तज्ज्ञांनी सांगितले की, जसजशी मुख्य महागाई वाढेल, तसतसा आरबीआयला पतधोरण हळूहळू सामान्य करावे लागेल, जेणेकरून आगामी तिमाहीत प्रत्यक्ष व्याजदर नकारात्मक होणार नाहीत याची खात्री करण्यासाठी दरवाढ करणे आवश्यक ठरेल.

धोरणाच्या भूमिकेवर, तज्ज्ञांचे मत 'बदल नाही' आणि 'कॅलिब्रेटेड घट्टपणा' या दरम्यान विभागले गेले आहे. तर काही जणांनी 'सवलत मागे घेणे' या बाजूनेही कौल दिला आहे.

धोरणाच्या सुरावर बहुतांश तज्ज्ञांना आक्रमक सुराची अपेक्षा आहे, तर काही जण वाढती महागाई आणि जागतिक दर हालचालींवरील चिंता दर्शवणारा सावध सूर पाहतात.

तेजी असलेल्या कच्च्या तेलाच्या किमती, अन्नधान्य महागाईचे धोके आणि किमतीचा विस्तारणारा दबाव या पार्श्वभूमीवर तज्ज्ञांनी आरबीआयच्या वित्त वर्ष २०२७ च्या किरकोळ महागाई अंदाजांमध्ये वाढ होण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.

• व्याजदर वाढीची शक्यता : १६ अर्थतज्ज्ञ, बँकांच्या सर्वेक्षणानुसार, पॉलिसीमध्ये रेपो दरात ०.२५ टक्क्यांची वाढ होऊ शकते. २०२५ मधील दरकपातीच्या चक्रानंतर आता पुन्हा व्याजदर वाढीकडे कल पाहायला मिळू शकतो.

• महागाईचा दबाव : कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती (प्रति बॅरल १०० डॉलर पार) आणि पश्चिम आशियातील तणावामुळे किरकोळ महागाईत वाढ झाली आहे. ऑगस्टमध्ये देशाचा किरकोळ महागाई दर वाढून ४.८२ टक्क्यांवर पोहोचला आहे.

• सकारात्मक आर्थिक वाढ : पहिल्या सहामाहीतील मजबूत आर्थिक घडामोडींमुळे चालू आर्थिक वर्षासाठी जीडीपी वाढीच्या अंदाजात वरच्या दिशेने सुधारणा करू शकते.

तरलता व्यवस्थापन

• व्हिएबल रेट रिव्हर्स रेपो ऑपरेशन्स

• ओपन मार्केट ऑपरेशन्स

• फॉरेन एक्स्चेंज स्वॅप ऑपरेशन्स

(संबधित इंग्रजी बातमी वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.)