डबा पॅक करायचा असो, उरलेलं अन्न फ्रिजमध्ये ठेवायचं असो किंवा पोळी-पराठे गुंडाळायचे असोत, अनेक घरांमध्ये ॲल्युमिनिअम फॉइलचा सर्रास वापर केला जातो. वापरायला सोपं आणि पदार्थ पॅक करण्यासाठी सोयीचं असल्याने आपण फारसा विचार न करता फॉइल वापरतो. मात्र, प्रत्येक प्रकारचं अन्न दीर्घकाळ ॲल्युमिनिअम फॉइलमध्ये ठेवणं योग्य ठरेलच असं नाही. विशेषतः आंबट, जास्त मीठ असलेले पदार्थ किंवा गरम तापमानात फॉइलचा वापर करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणं महत्त्वाचं आहे.
ॲल्युमिनिअम फॉइलमधून अन्नात काय मिसळू शकतं?
काही अभ्यासांमध्ये विशिष्ट परिस्थितीत ॲल्युमिनिअम फॉइलमधील अत्यल्प प्रमाणातील ॲल्युमिनिअम अन्नात जाऊ शकतं, असं आढळलं आहे. मात्र, फॉइलमध्ये अन्न ठेवलं म्हणजे ते लगेच आरोग्यासाठी धोकादायक ठरतं, असा त्याचा अर्थ नाही.
अन्नाचा प्रकार, त्यातील आम्ल आणि मीठाचं प्रमाण, तापमान तसेच फॉइलच्या संपर्कात अन्न किती वेळ राहतं, यावर हे प्रमाण अवलंबून राहू शकतं.
‘या’ पदार्थांसाठी जास्त काळजी घ्या
टोमॅटो किंवा टोमॅटोची ग्रेव्ही असलेले पदार्थ, व्हिनेगरयुक्त पदार्थ, आंबट फळं, मॅरिनेड तसेच जास्त मीठ असलेलं अन्न फॉइलमध्ये बराच वेळ ठेवणं टाळणं चांगलं.
अशा पदार्थांमधील आम्ल आणि मीठ ॲल्युमिनिअम फॉइलशी प्रतिक्रिया देऊ शकतात. त्यामुळे इतर पदार्थांच्या तुलनेत ॲल्युमिनिअम अन्नात जाण्याची शक्यता वाढू शकते.
पोळी, भाकरी किंवा ब्रेडचं काय?
पोळी, भाकरी, ब्रेड, भात किंवा तुलनेने कमी आम्लीय आणि कोरड्या पदार्थांच्या बाबतीत हा धोका कमी मानला जातो. त्यामुळे फॉइलचा प्रत्येक वापर धोकादायक आहे, असा गैरसमज करून घेण्याची गरज नाही.
मात्र, फॉइलमध्ये पदार्थ किती वेळ ठेवला जाणार आहे आणि तो कोणत्या प्रकारचा आहे, याचा विचार करणं चांगलं.
फॉइलमध्ये पदार्थ गरम करताय? सावधान
फॉइलचा वापर करून पदार्थ शिजवताना किंवा अधिक तापमानाच्या संपर्कात ठेवताना जास्त काळजी घेणं गरजेचं आहे. तापमान वाढल्यास फॉइलमधील ॲल्युमिनिअम अन्नात जाण्याचं प्रमाण वाढू शकतं. त्यात पदार्थ आंबट किंवा जास्त खारट असेल, तर ही प्रक्रिया आणखी वाढू शकते.
त्यामुळे कोणत्याही उपकरणात फॉइल वापरण्यापूर्वी त्या उपकरणाच्या उत्पादकाने दिलेल्या सूचना तपासणंही महत्त्वाचं आहे.
उरलेलं अन्न कशात ठेवावं?
रात्रीचं उरलेलं जेवण दुसऱ्या दिवसासाठी ठेवायचं असेल, तर प्रत्येक पदार्थ फॉइलमध्ये गुंडाळण्याऐवजी योग्य फूड-ग्रेड डबा किंवा काचेचं भांडं वापरणं हा चांगला पर्याय ठरू शकतो.
विशेषतः टोमॅटोची भाजी, आंबट चटण्या, लोणच्यासारखे जास्त मीठ असलेले पदार्थ किंवा आंबट फळांचं सॅलड दीर्घकाळ साठवण्यासाठी काचेच्या किंवा योग्य फूड-ग्रेड कंटेनरचा वापर करता येईल.
मग ॲल्युमिनिअम फॉइल वापरणं बंद करायचं का?
तशी गरज नाही. अधूनमधून आणि योग्य पद्धतीने ॲल्युमिनिअम फॉइलचा वापर करणं सामान्यतः चिंतेचं कारण मानलं जात नाही. मुद्दा फॉइल पूर्णपणे टाळण्याचा नसून, कोणता पदार्थ, किती वेळ आणि कोणत्या तापमानात फॉइलच्या संपर्कात ठेवला जातो, हे लक्षात घेण्याचा आहे.
त्यामुळे पोळी-भाकरी किंवा कोरडे पदार्थ पॅक करण्यासाठी फॉइल वापरत असाल, तर घाबरण्याची गरज नाही. मात्र, आंबट किंवा जास्त खारट पदार्थ दीर्घकाळ साठवण्यासाठी काच किंवा फूड-ग्रेड कंटेनरला प्राधान्य देणं अधिक योग्य ठरू शकतं.
(Disclaimer: ही माहिती सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. अन्नसुरक्षा आणि आरोग्याशी संबंधित वैयक्तिक प्रश्नांसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)
