दिवाळी म्हटलं की नवीन कपडे, दागिने, घराची सजावट, फराळ, मिठाई आणि नातेवाईकांना भेटवस्तू देण्याची लगबग सुरू होते. सणाचा आनंद घेताना अनेकजण खरेदी आणि इतर गोष्टींवर मनसोक्त खर्च करतात. मात्र, दिवाळी संपल्यानंतर महिन्याचे बजेट कोलमडल्याचे लक्षात येते. काहींच्या बाबतीत तर महिन्याच्या शेवटपर्यंत पैसे पुरवणेही कठीण होते. अशा वेळी पुन्हा बचतीला सुरुवात करणे गरजेचे आहे. यासाठी मोठे बदल करण्याची गरज नाही. दैनंदिन खर्चाचे योग्य नियोजन आणि काही छोट्या सवयी लावल्यास पैशांची बचत करणे शक्य होऊ शकते. दिवाळीनंतर पुन्हा आर्थिक नियोजन करण्यासाठी कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, जाणून घेऊया.
महिन्याच्या खर्चाचे बजेट तयार करा
दिवाळीत नेमका किती खर्च झाला, याचा आधी आढावा घ्या. त्यानंतर घरखर्च, किराणा, वीजबिल, प्रवास, औषधे आणि इतर आवश्यक खर्च यांची यादी तयार करा. महिन्याला किती पैसे खर्च होणार आहेत, याचा अंदाज घेतल्यास अनावश्यक खर्च टाळता येतो. तसेच उत्पन्न आणि खर्च यांचा ताळमेळ राखणे सोपे जाते.
काही दिवस अनावश्यक खरेदी टाळा
दिवाळीत अनेकजण कपडे, चप्पल, दागिने आणि घरातील सजावटीच्या वस्तूंची खरेदी करतात. त्यामुळे सणानंतर पुन्हा लगेच ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन शॉपिंग करण्याची गरज नाही. आधीपासून घरात असलेल्या वस्तूंचा वापर करा. गरज नसलेल्या वस्तूंची खरेदी काही दिवस पुढे ढकला. यामुळे पैशांची बचत होण्यास मदत होईल.
बाहेर खाण्याचा खर्च कमी करा
दिवाळीच्या काळात हॉटेलिंग, बाहेरचे जेवण आणि ऑनलाइन फूड ऑर्डर यावरही मोठा खर्च होतो. त्यामुळे काही दिवस बाहेर खाणे टाळून घरचे जेवण घेण्याचा प्रयत्न करा. आठवड्याचे जेवण आधीच ठरवल्यास किराणा खरेदीचे नियोजन करता येते. यामुळे अनावश्यक खर्च कमी होऊ शकतो.
ऑनलाइन शॉपिंग आणि सेलपासून दूर राहा
दिवाळीनंतरही अनेक ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवर सेल आणि डिस्काउंटच्या ऑफर्स सुरू असतात. आकर्षक ऑफर्स पाहून अनेकजण गरज नसलेल्या वस्तूही खरेदी करतात. मात्र, केवळ डिस्काउंट मिळत आहे म्हणून खरेदी करू नका. एखादी वस्तू खरोखर आवश्यक असेल तरच तिची खरेदी करा. ऑनलाइन शॉपिंग ॲप्सवरील अनावश्यक नोटिफिकेशन्स बंद केल्यासही मोह टाळता येईल.
रोजच्या छोट्या खर्चावर लक्ष ठेवा
चहा, कॉफी, स्नॅक्स, कॅब बुकिंग किंवा छोट्या ऑनलाइन खरेदीवर रोज थोडेथोडे पैसे खर्च होतात. मात्र, महिन्याच्या शेवटी या खर्चाची मोठी रक्कम झालेली असते. त्यामुळे दररोज कुठे आणि किती पैसे खर्च झाले, याची नोंद ठेवा. छोट्या खर्चावर नियंत्रण ठेवल्यास महिन्याच्या बजेटमध्ये बचत करता येईल.
पगार मिळताच बचतीसाठी पैसे बाजूला ठेवा
अनेकजण महिन्याचा खर्च झाल्यानंतर उरलेले पैसे बचत करण्याचा विचार करतात. मात्र, असे केल्यास अनेकदा बचतीसाठी पैसे शिल्लक राहत नाहीत. त्यामुळे पगार मिळाल्यानंतर सुरुवातीलाच ठराविक रक्कम बचतीसाठी बाजूला ठेवा. आपल्या उत्पन्नानुसार छोटी रक्कम ठरवून तिची नियमित बचत करण्याची सवय लावा.
क्रेडिट कार्ड आणि उधारीचा वापर मर्यादित करा
दिवाळीच्या खरेदीसाठी अनेकजण क्रेडिट कार्ड किंवा इतर माध्यमांतून पैसे खर्च करतात. मात्र, त्याची बिले वेळेवर भरली नाहीत तर अतिरिक्त व्याज आणि शुल्क भरावे लागू शकते. त्यामुळे आधी झालेल्या खर्चाची परतफेड करण्याला प्राधान्य द्या. नवीन खरेदीसाठी अनावश्यक उधारी घेणे टाळा.
आपत्कालीन निधी तयार करा
अचानक आजारपण, घरातील दुरुस्ती किंवा इतर अनपेक्षित खर्च उद्भवल्यास आर्थिक अडचण निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे दर महिन्याला थोडी रक्कम आपत्कालीन निधीसाठी बाजूला ठेवा. सुरुवातीला छोटी बचत केली तरी चालेल. हळूहळू हा निधी वाढवण्याचा प्रयत्न करा.
बचतीसाठी सातत्य ठेवा
दिवाळीत जास्त खर्च झाला म्हणून स्वतःला दोष देण्यापेक्षा आता आर्थिक नियोजनावर लक्ष केंद्रित करा. अनावश्यक खरेदी टाळणे, खर्चाची नोंद ठेवणे आणि नियमित बचत करणे या छोट्या सवयींमुळे आर्थिक शिस्त लावता येते. त्यामुळे पुढील सण किंवा अचानक येणाऱ्या खर्चासाठीही आधीपासून पैसे बाजूला ठेवणे शक्य होईल.