मुंबई : दिवाळीचा सण जवळ आला असून, घराघरांत खरेदीची लगबग सुरू झाली आहे. मात्र, ऐन सणासुदीच्या काळात सर्वसामान्यांच्या खिशाला महागाईचा फटका बसला आहे. १ नोव्हेंबरपासून व्यावसायिक गॅस सिलिंडर आणि मुंबईतील सीएनजीच्या दरात वाढ झाली आहे. याशिवाय FASTag, मोबाईल कॉल आणि म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुकीशी संबंधित काही नियमांमध्येही बदल होत आहेत. या बदलांचा तुमच्या रोजच्या खर्चावर आणि व्यवहारांवर नेमका काय परिणाम होणार, ते जाणून घेऊया.
१. व्यावसायिक गॅस सिलिंडर महागला
दिवाळीच्या तोंडावर तेल कंपन्यांनी १९ किलोच्या व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या दरात वाढ केली आहे. मुंबईत या सिलिंडरची किंमत १० रुपयांनी वाढून २,७७४ रुपये ५० पैसे झाली आहे. त्यामुळे हॉटेल, रेस्टॉरंट, चहाची दुकानं आणि खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांच्या खर्चात वाढ होऊ शकते. त्याचा परिणाम पुढे खाण्यापिण्याच्या पदार्थांच्या किमतींवरही होण्याची शक्यता आहे.
मात्र, सर्वसामान्यांसाठी दिलासादायक बाब म्हणजे १४.२ किलोच्या घरगुती गॅस सिलिंडरच्या दरात बदल झालेला नाही. मुंबईत त्याची किंमत ९४१ रुपये ५० पैसे कायम आहे.
२. मुंबईत CNG च्या दरात वाढ
मुंबईतील सीएनजी वाहनधारकांनाही महागाईचा फटका बसला आहे. १ नोव्हेंबरपासून सीएनजीच्या दरात प्रतिकिलो १ रुपयाची वाढ झाली असून, नवा दर ९० रुपये प्रतिकिलो झाला आहे.
या दरवाढीमुळे सीएनजीवर चालणाऱ्या खासगी गाड्या, रिक्षा आणि टॅक्सींचा इंधन खर्च वाढणार आहे. मात्र, सीएनजी महागला असला तरी रिक्षा किंवा टॅक्सीच्या भाड्यात वाढ झाल्याची घोषणा करण्यात आलेली नाही.
३. अनोळखी नंबरवरून कॉल आल्यास नाव दिसणार?
मोबाईल वापरणाऱ्यांसाठीही महत्त्वाचा बदल होत आहे. अनोळखी नंबरवरून फोन आल्यास त्या नंबरसोबत कॉल करणाऱ्या व्यक्तीचं दूरसंचार कंपनीकडे नोंद असलेलं नाव दाखवण्यासाठी 'कॉलिंग नेम प्रेझेंटेशन' म्हणजेच CNAP सुविधा लागू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
यामुळे नंबर सेव्ह नसतानाही कॉल करणाऱ्याची ओळख समजण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, ही सुविधा सर्व मोबाईल वापरकर्त्यांना १ नोव्हेंबरपासूनच उपलब्ध झाली आहे, असं नाही. तिची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी दूरसंचार कंपन्या आणि नेटवर्कच्या उपलब्धतेवर अवलंबून असेल.
४. टोलनाक्याजवळ राहणाऱ्यांसाठी FASTag पास
राष्ट्रीय महामार्गावरील पात्र टोलनाक्यापासून २० किलोमीटरच्या परिसरात राहणाऱ्या खासगी वाहनधारकांसाठी १ नोव्हेंबरपासून नवीन वार्षिक स्थानिक FASTag पासची सुविधा लागू होत आहे.
या योजनेत पात्र वाहनधारकांना टोलनाक्याच्या ठिकाणानुसार १,५०० किंवा ३,००० रुपये भरून वर्षभराचा पास मिळू शकतो. त्यामुळे संबंधित टोलनाक्यावर वारंवार टोल भरण्याची गरज राहणार नाही.
मात्र, हा पास सर्व टोलनाक्यांवर चालणार नाही. तो केवळ मंजूर केलेल्या एका विशिष्ट टोलनाक्यासाठीच लागू असेल. तसेच ही सुविधा खासगी, बिगरव्यावसायिक वाहनांसाठी आहे.
५. म्युच्युअल फंडातील गुंतवणुकीत बदल
म्युच्युअल फंड कंपन्यांच्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठीही बदल करण्यात येत आहे. या प्लॅटफॉर्मवर गुंतवणूक करताना 'डायरेक्ट प्लॅन' हा पर्याय सुरुवातीपासून निवडलेला असेल.
गुंतवणूकदाराने 'रेग्युलर प्लॅन' निवडल्यास त्यामध्ये येणाऱ्या अतिरिक्त खर्चाची माहिती दिली जाईल. डायरेक्ट प्लॅनमध्ये वितरकाचं कमिशन नसल्यामुळे त्याचा खर्च तुलनेने कमी असतो. त्यामुळे दीर्घकाळ गुंतवणूक करणाऱ्यांना फायदा होऊ शकतो.
६. पेन्शनधारकांसाठी महत्त्वाची सूचना
पेन्शनधारकांसाठी नोव्हेंबर महिना महत्त्वाचा आहे. पात्र पेन्शनधारकांना आपली पेन्शन सुरू ठेवण्यासाठी दरवर्षी हयातीचा दाखला सादर करावा लागतो.
८० वर्षांखालील पेन्शनधारकांना १ नोव्हेंबरपासून हयातीचा दाखला सादर करता येईल. तर ८० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया १ ऑक्टोबरपासून सुरू झाली आहे. संबंधित पेन्शन योजनेनुसार लागू असलेली अंतिम मुदत तपासून हा दाखला वेळेत सादर करणं आवश्यक आहे.
दिवाळीच्या खर्चावर काय परिणाम होणार?
दिवाळीच्या खरेदीसोबत प्रवास, हॉटेलमधील जेवण आणि इतर खर्चही वाढतात. अशा वेळी व्यावसायिक सिलिंडर आणि सीएनजीच्या दरवाढीमुळे काही सेवा अधिक महाग होण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, पात्र वाहनधारकांना FASTag पासमुळे टोलच्या खर्चात बचत करता येऊ शकते. त्यामुळे नोव्हेंबरपासून लागू होणारे नियम आणि दरांमधील बदल समजून घेणं सर्वसामान्यांसाठी महत्त्वाचं ठरणार आहे.