आजच्या डिजिटल युगात बँकेशी संबंधित जवळपास सर्व कामे मोबाईल किंवा लॅपटॉपवरून काही मिनिटांत पूर्ण होतात. पैसे ट्रान्सफर, बिल भरणे, रिचार्ज यांसारख्या सुविधा सहज उपलब्ध झाल्या आहेत. मात्र, ही सोय जितकी वाढली तितकाच सायबर फसवणुकीचा धोका देखील वाढताना दिसतो. अनेकजण नकळत छोट्या चुका करतात आणि त्याचा फटका थेट त्यांच्या खात्याला बसतो. त्यामुळे ऑनलाईन बँकिंग करताना काही मूलभूत गोष्टींची काळजी घेतल्यास तुमचे खाते सुरक्षित ठेवणे शक्य आहे.
स्ट्राँग पासवर्ड ठेवणं का महत्त्वाचं?
ऑनलाईन बँकिंगमध्ये पासवर्ड ही पहिली आणि सर्वात महत्त्वाची सुरक्षा भिंत असते. त्यामुळे पासवर्ड तयार करताना तो सहज ओळखता येणार नाही याची काळजी घ्या. अक्षरे (मोठी-लहान), आकडे आणि विशेष चिन्हे (symbols) यांचा वापर करून पासवर्ड कठीण बनवा. अनेकजण नाव, जन्मतारीख किंवा मोबाईल नंबर यांचा वापर करतात, जे सहज हॅक होऊ शकतात. तसेच एकच पासवर्ड वेगवेगळ्या अॅप्ससाठी वापरणे टाळा आणि तो कोणासोबतही शेअर करू नका.
पब्लिक Wi-Fi वापरताना सावध राहा
फ्री Wi-Fi नेटवर्क वापरणे सोयीचे वाटत असले तरी ते सुरक्षित नसते. सार्वजनिक ठिकाणी उपलब्ध असलेल्या Wi-Fi वरून लॉग इन केल्यास तुमची वैयक्तिक माहिती हॅकर्सपर्यंत पोहोचू शकते. त्यामुळे शक्यतो बँकिंग व्यवहार करताना स्वतःचा मोबाईल डेटा किंवा विश्वासार्ह नेटवर्कच वापरा. प्रवासात असाल, तरीही सुरक्षित कनेक्शनलाच प्राधान्य द्या.
खात्यावर नियमित लक्ष ठेवा
ऑनलाईन व्यवहार करताना खात्यातील हालचालींवर सतत लक्ष ठेवणे खूप गरजेचे आहे. अनेकदा छोटे-छोटे अनोळखी व्यवहारही फसवणुकीचे संकेत असू शकतात. त्यामुळे नियमितपणे बँक स्टेटमेंट तपासा. जर कोणताही संशयास्पद व्यवहार दिसला, तर वेळ न दवडता बँकेशी संपर्क साधा. वेळेत दिलेली माहिती मोठे आर्थिक नुकसान टाळू शकते.
SMS अलर्ट आणि नोटिफिकेशन सुरू ठेवा
बँकेकडून येणारे SMS अलर्ट आणि मोबाईल अॅप नोटिफिकेशन ही तुमच्यासाठी एक महत्त्वाची सुरक्षा व्यवस्था असते. प्रत्येक व्यवहारानंतर लगेच मेसेज आल्याने खात्यातील हालचालींची माहिती तत्काळ मिळते. त्यामुळे कोणतीही अनोळखी ट्रान्झॅक्शन झाल्यास लगेच लक्षात येते आणि वेळेत कारवाई करता येते. त्यामुळे ही सुविधा नेहमी सक्रिय ठेवा.
काम झाल्यावर लॉग आउट करायला विसरू नका
नेट बँकिंग किंवा मोबाईल अॅप वापरल्यानंतर लॉग आउट करणे ही साधी पण महत्त्वाची सवय आहे. अनेकजण काम झाल्यावर अॅप तसेच ठेवतात, ज्यामुळे इतरांना प्रवेश मिळू शकतो. विशेषतः सार्वजनिक किंवा इतरांच्या डिव्हाइसवर लॉग इन केल्यास लॉग आउट करणे अत्यावश्यक आहे. यासोबतच ब्राउझरची हिस्ट्री आणि कॅशे क्लिअर केल्यास सुरक्षितता अधिक वाढते.
OTP, CVV आणि वैयक्तिक माहिती शेअर करू नका
आजकाल फसवणूक करणारे वेगवेगळ्या पद्धतीने लोकांना फसवतात. फोन कॉल, SMS किंवा ई-मेलद्वारे OTP, CVV, पासवर्ड यांसारखी माहिती मागितली जाते. लक्षात ठेवा, बँक कधीही अशी माहिती विचारत नाही. त्यामुळे अशा कॉल्स किंवा मेसेजेसना प्रतिसाद देऊ नका. तसेच अनोळखी लिंकवर क्लिक करणे टाळा, कारण त्या फसव्या वेबसाईटवर घेऊन जाऊ शकतात.
फक्त अधिकृत वेबसाईटच वापरा
ऑनलाईन बँकिंग करताना नेहमी बँकेची अधिकृत वेबसाईट किंवा अॅपच वापरा. लॉग इन करताना URL स्वतः टाईप करा. ई-मेल किंवा मेसेजमधील लिंकवर क्लिक करून लॉग इन करणे टाळा. अशा लिंकद्वारे बनावट वेबसाईटवर नेले जाऊ शकते, जिथे तुमची माहिती चोरीला जाऊ शकते. त्यामुळे सतर्क राहणे अत्यंत गरजेचे आहे.
(Disclaimer: यामध्ये दिलेली माहिती सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. नवशक्ति' यातून कोणताही दावा करत नाही.)
