डेंग्यूविरोधातील लढ्यात भारताने मोठे पाऊल टाकले आहे. सेंट्रल ड्रग्स स्टँडर्ड कंट्रोल ऑर्गनायझेशन (CDSCO) ने जपानी औषधनिर्माता कंपनी टाकेडाच्या 'क्यूडेंगा' (TAK-003) या डेंग्यू लसीला मंजुरी दिली आहे. भारतात मंजुरी मिळालेली ही पहिली डेंग्यू लस असून, पावसाळ्यात वाढणाऱ्या डेंग्यूच्या रुग्णसंख्येला आळा घालण्यासाठी हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
काय आहे 'क्यूडेंगा' (TAK-003)?
क्यूडेंगा ही लाईव्ह ॲटेन्युएटेड (कमकुवत केलेल्या जिवंत विषाणूवर आधारित) डेंग्यू लस आहे. ही लस डेंग्यू विषाणूच्या चारही प्रकारांपासून (DENV-1, DENV-2, DENV-3 आणि DENV-4) संरक्षण देण्यासाठी विकसित करण्यात आली आहे.
या लसीचे दोन डोस दिले जातात. पहिला डोस घेतल्यानंतर तीन महिन्यांनी दुसरा डोस दिला जातो. या लसीचे वैशिष्ट्य म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला यापूर्वी डेंग्यू झाला आहे की नाही, याची तपासणी न करताही ही लस देता येते.
क्यूडेंगा लसीचे फायदे
क्लिनिकल चाचण्यांमध्ये या लसीमुळे गंभीर डेंग्यूचा धोका आणि रुग्णालयात दाखल होण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या कमी होत असल्याचे दिसून आले आहे.
डेंग्यूमुळे होणारा डेंग्यू हेमोरॅजिक फिव्हर आणि डेंग्यू शॉक सिंड्रोम यांसारख्या गंभीर गुंतागुंतींचा धोका कमी करण्यासही ही लस उपयुक्त ठरू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, ही लस डेंग्यू पूर्णपणे रोखत नसली तरी आजाराची तीव्रता कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.
४० हून अधिक देशांमध्ये आधीच वापर
युरोपियन युनियन, युनायटेड किंगडम, ब्राझील, इंडोनेशिया, अर्जेंटिना यांसह ४० हून अधिक देशांमध्ये क्यूडेंगा लसीला आधीच मंजुरी मिळाली आहे. आता भारताचाही या यादीत समावेश झाला आहे.
भारतात कधी उपलब्ध होणार?
नियामक मंजुरी मिळाल्यानंतरही ही लस लगेच सर्वत्र उपलब्ध होणार नाही. उत्पादन, पुरवठा, किंमत आणि वितरण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरच तिचे व्यावसायिक वितरण सुरू होईल.
तसेच, कोणत्या वयोगटाला ही लस दिली जाणार, लसीकरणाची पद्धत आणि इतर मार्गदर्शक सूचना केंद्र सरकार व आरोग्य यंत्रणेकडून लवकरच जाहीर केल्या जाण्याची शक्यता आहे.
डेंग्यूसाठी ही लस का महत्त्वाची?
भारतात दरवर्षी, विशेषतः पावसाळ्यात, डेंग्यूचे हजारो रुग्ण आढळतात. वाढते नागरीकरण, हवामान बदल आणि डासांच्या वाढत्या प्रादुर्भावामुळे डेंग्यूचा धोका वाढत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, डास नियंत्रणाच्या उपाययोजनांसोबत लसीकरणाचा वापर केल्यास डेंग्यूचा प्रसार आणि गंभीर रुग्णांची संख्या कमी करण्यास मोठी मदत होऊ शकते. त्यामुळे 'क्यूडेंगा'ला मिळालेली मंजुरी ही भारताच्या सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे.
