पावसाळा सुरू झाला की वातावरण आल्हाददायक होते, पण त्याचबरोबर सर्दी, खोकला, ताप, अपचन आणि पोटाच्या तक्रारींचाही धोका वाढतो. अशा वेळी आहारात योग्य बदल करणे गरजेचे असते. स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असलेली हळद (Turmeric) ही पावसाळ्यातील उत्तम नैसर्गिक औषधी मानली जाते. हळदीतील कर्क्युमिन (Curcumin) हे घटक शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास, पचन सुधारण्यास आणि शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यास मदत करतात. त्यामुळे पावसाळ्यात गरमागरम हळदीचा चहा पिणे फायदेशीर ठरू शकते.
पावसाळ्यात हळदीचे फायदे
१. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते
हळदीतील कर्क्युमिन शरीराची प्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यास मदत करते. तसेच अँटिऑक्सिडंट गुणधर्मांमुळे फ्री रॅडिकल्सपासून शरीराचे संरक्षण होते.
२. सर्दी-खोकल्यापासून संरक्षण
हळदीमध्ये अँटीव्हायरल आणि अँटीबॅक्टेरियल गुणधर्म असतात. त्यामुळे पावसाळ्यात होणाऱ्या सर्दी, खोकला आणि फ्लूसारख्या संसर्गाचा धोका कमी होण्यास मदत होते.
३. अपचनाचा त्रास कमी करते
हळद शरीरातील चयापचय प्रक्रिया सुधारण्यास मदत करते. त्यामुळे ॲसिडिटी, अपचन आणि छातीत जळजळ यांसारख्या समस्या कमी होण्यास मदत मिळते.
४. आतड्यांचे आरोग्य सुधारते
हळदीतील दाहशामक आणि अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. तसेच आतड्यांची कार्यक्षमता सुधारते.
५. यकृताच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर
हळद शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यास मदत करणाऱ्या एन्झाइम्सचे कार्य सुधारते. त्यामुळे यकृताचे (लिव्हर) आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते.
पावसाळ्यासाठी हळदीचा चहा
साहित्य :
२ कप पाणी
१/२ टीस्पून हळद
१ इंच आल्याचा तुकडा (ठेचलेला)
२ ते ३ काळी मिरी
१ टीस्पून मध (चवीनुसार)
कृती :
एका पातेल्यात पाणी उकळायला ठेवा. त्यात हळद, ठेचलेले आले आणि काळी मिरी घाला. हे मिश्रण पाणी अर्धे होईपर्यंत उकळा. गाळून कपात घ्या. चहा थोडा कोमट झाल्यावर त्यात मध घालून गरमागरम प्या.
तज्ज्ञांच्या टिप्स :
हळदीचे प्रमाण मर्यादित ठेवा. जास्त प्रमाणात हळद सेवन करणे टाळा.
मध कधीही उकळत्या चहात घालू नका. चहा किंचित कोमट झाल्यावरच मध मिसळा.
सकाळी किंवा संध्याकाळी हा चहा पिणे अधिक फायदेशीर ठरते.
पावसाळ्यात तळकट पदार्थांसोबत हा चहा घेतल्यास पचनास मदत होऊ शकते.
पित्ताचा त्रास, पित्ताशयातील खडे किंवा रक्त पातळ करणारी औषधे घेत असाल, तर नियमित हळदीचे सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
हळदीचा चहा रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यास आणि पचन सुधारण्यास मदत करू शकतो. मात्र, तो कोणत्याही आजारावरील औषधांचा पर्याय नाही.
(Disclaimer: यामध्ये दिलेली माहिती सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. नवशक्ति' यातून कोणताही दावा करत नाही.)