नवरात्रोत्सवात अनेक जण नऊ दिवस उपवास करतात. त्यात नोकरी, घरकाम आणि नवरात्रीच्या कार्यक्रमांची धावपळही सुरू असते. त्यामुळे उपवासाच्या दिवसांत रोज फराळाचा पदार्थ करण्यासाठी जास्त वेळ जाण्याची शक्यता असते. अशावेळी नवरात्र सुरू होण्यापूर्वीच किचनमधील काही तयारी करून ठेवली, तर ऐनवेळी स्वयंपाकाचा ताण कमी होऊ शकतो. शेंगदाण्याचा कूट, भाजलेले मखाने, सुकामेवा आणि उपवासासाठी लागणारे पीठ यांसारख्या गोष्टी आधीच तयार ठेवता येतील.
शेंगदाण्याचा कूट आधीच तयार ठेवा
उपवासाच्या अनेक पदार्थांमध्ये शेंगदाण्याचा वापर केला जातो. त्यामुळे शेंगदाणे आधी भाजून घेऊन त्याचा कूट करून हवाबंद डब्यात ठेवता येतो. थालीपीठ, भाजी किंवा इतर फराळाच्या पदार्थांसाठी हा कूट लगेच वापरता येईल.
झटपट खाता येतील असे पदार्थ ठेवा
उपवास आणि दिवसभराची धावपळ यामुळे अचानक भूक लागू शकते. अशावेळी शेंगदाण्याचे लाडू, चिक्की किंवा घरच्या घरी तयार केलेले काही फराळाचे पदार्थ उपयोगी पडू शकतात. मात्र अशा पदार्थांचे प्रमाणही आपल्या आहारानुसार ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
मखाना आणि सुकामेवा तयार ठेवा
मखाने आधीच भाजून हवाबंद डब्यात ठेवले तर भूक लागल्यावर ते पटकन खाता येतात. याशिवाय बदाम, काजू, अक्रोड यांसारखा सुकामेवा घरात उपलब्ध ठेवता येईल. खजूर आणि सुकामेवा वापरून लहान लाडूही आधी तयार करून ठेवता येतात.
उपवासाचे पीठ आणि धान्य घरात ठेवा
नवरात्रीच्या दिवसांत वारंवार बाजारात जाण्याची वेळ येऊ नये यासाठी राजगिरा पीठ, उपवासाची भाजणी, साबुदाणा पीठ यांसारख्या वस्तू आधीच आणून ठेवता येतील. त्यासोबत साबुदाणा आणि भगर यांसारख्या नेहमी वापरल्या जाणाऱ्या उपवासाच्या पदार्थांचाही पुरेसा साठा करता येतो.
लिंबू सरबतासाठी तयारी करून ठेवा
उपवासाच्या काळात पुरेसे पाणी आणि द्रवपदार्थ घेणे महत्त्वाचे आहे. वेळ कमी असेल तर लिंबाचा रस आधी काढून ठेवता येतो. मात्र त्यात साखर-मीठ मिसळून दीर्घकाळ साठवण्याऐवजी आवश्यकतेनुसार ताजे सरबत तयार करणे अधिक योग्य. घरात कोकम किंवा इतर योग्य पेयांचे पर्यायही ठेवता येतील.
छोट्या तयारीमुळे रोजची धावपळ कमी
नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत प्रत्येक दिवशी वेगळा पदार्थ करण्यापेक्षा काही बेसिक साहित्य आधीच तयार ठेवले, तर वेळ आणि मेहनत दोन्ही वाचू शकतात. विशेषतः नोकरी करणाऱ्या महिलांसाठी किंवा दिवसभर व्यस्त असणाऱ्यांसाठी ही पूर्वतयारी उपयोगी ठरू शकते.
